Ως τέτοιο, εξασφάλισε 7 σκηνές από το σενάριο της ταινίας, καθώς και μίνι συνεντεύξεις των συντελεστών, ενώ θα ακολουθήσουν σκηνές από τα γυρίσματα, μόλις αυτά ξεκινήσουν (το Γενάρη) κ.ά. που θα ανακοινωθούν τις επόμενες μέρες.

• Σχολιασμό της ταινίας από τον Ερρίκο Λίτση, το Βαγγέλη Μουρίκη και τον Άκη Καπράνο.
• Τρέιλερ – φωτογραφίες – βιογραφίες / φιλμογραφίες – κριτικές από εφημερίδες και blogs.
• Το video clip των Καμουφλάζ.
• Κομμένες σκηνές.
• Πλάνα από την έκθεση κόμιξ στο Μικρόκοσμο.
• Τη μικρού μήκους ταινία του Γιάννη Οικονομίδη, “Σταδιακή Βελτίωση του Καιρού“.

Αξίζει να το ψάξετε (αν και τα περισσότερα καταστήματα έχουν την πρώτη έκδοση του dvd που είναι για ενοικίαση ή τη διπλή κασσετίνα Ψυχής-Σπιρτόκουτου, ζητήστε οπωσδήποτε την sell-through έκδοση) και να ακούσετε τον σχολιασμό των πρωταγωνιστών, είναι όλα τα λεφτά, όπως βέβαια και η ίδια η ταινία, οι κομμένες σκηνές και η μικρού μήκους!!

Γυρίστηκε το 1994 για την ΕΤ2, είναι 30λεπτο και αναφέρεται στα γνωστά-άγνωστα μπουντρούμια της Γερμανικής Komandatur (Διοικητήριο), στην καρδιά της Αθήνας (πεζόδρομος Κοραή), κατά την κατοχική περίοδο 1941-1944.

Το ντοκιμαντέρ βρίσκεται στο http://www.veoh.com/videos/v6305737kSP4f4M  και είναι αρκετά ενδιαφέρον και ατμοσφαιρικό…

Αντικείμενο του σεμιναρίου θα αποτελέσει η τέχνη και πρακτική της φιλμοκατασκευής στην Ελλάδα. Κάθε μάθημα θα αποτελεί αυτόνομη ανάλυση σε κάθε βήμα της φιλμοκατασκευής:

1. Σενάριο
2. Χρηματοδότηση
3. Οργάνωση Παραγωγής
4. Πρόβες
5. Καλλιτεχνική Διεύθυνση (Art Direction)
6. Γύρισμα
7. Γύρισμα
8. Μοντάζ
9. Σχεδιασμός Ήχου – Μιξάζ
10. Μουσική
11. Εργαστήρια – Τελική Κόπια
12. Διανομή – Προώθηση

Στα επιμέρους μαθήματα του σεμιναρίου θα προσκληθούν αναγνωρισμένοι στον χώρο της φιλμοκατασκευής επαγγελματίες οι οποίοι θα μεταδόσουν, μέσω διαλέξεων και συζητήσεων με τους συμμετέχοντες, την εμπειρία τους γύρω από τους τομείς της ειδικότητάς τους.

Διάρκεια σεμιναρίου: 36 ώρες.
Κόστος συμμετοχής ανά άτομο: 300 ευρώ

Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210-3210510 και στη διεύθυνση: www.myspace. com/kinkykongevents.

Κεντρικός ήρωας της ταινίας είναι ο Τάκης. Μεσήλικας, εργάτης σε βιοτεχνία. Παντρεμένος, προδομένος και με μωρό νεογέννητο. Με πιέσεις από παντού. Χρωστάει λεφτά. Του χρωστάνε αγάπη. Δεν μιλάει. Προσπαθεί να ξεφύγει. Κανείς δεν τον αφήνει σε ησυχία. Η γυναίκα του, ο εργοδότης, ο τοκογλύφος, οι συγγενείς, οι φίλοι. Τα μυστικά, τα ψέματα, η βία, η κακία, η προδοσία, η επίθεση, η σκληρή γλώσσα, η αλήθεια, το συναίσθημα, η άγρια επιβίωση -όλα είναι εδώ.

ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΣΚΗΝΕΣ ΛΕΚΤΙΚΗΣ ΒΙΑΣ

Κυκλοφορία/Release: 27/8/2007
Γλώσσες/Languages: Ελληνικά.
Υπότιτλοι/Subtitles: English, French
Οθόνη/Aspect Ratio: 16:9/1.78:1
Ήχος/Sound:
Στοιχεία Δίσκου/Disc Details: Dvd 9/1 Disc/Double Layer/One Side

Extras:

• Κινηματογραφικό Τρέιλερ
• Βιογραφία/Φιλμογραφία
• Σκην. Γιάννη Οικονομίδη
• Κριτικές
• Τρέιλερ 6 άλλων ταινιών: Αληθινή Ζωή, Όμηρος, Λιούμπη, Ηθικόν Ακμαιότατον, Η Καρδιά του Κτήνους, Αγρύπνια

Διάρκεια έργου: 70 λεπτά (χωρίς διάλειμμα)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΠΡΕΜΙΕΡΑ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007

Πληροφορίες στο http://www.theatrovictoria.gr

Πραγματικά με εντυπωσίασε ο τρόπος που χρησιμοποίησαν το διαδίκτυο οι δημιουργοι της ταινίας “Η ψυχή στο στόμα“. H ταινία είναι του Γιάννη Οικονομίδη, πολλοί μπορεί να τον ξέρετε από την προηγούμενη ταινία που είχε κάνει, το σπιρτόκουτο. Δεν είμαι σινεφίλ, δεν την έχω δει την ταινία άρα μη περιμένετε καμία κριτική. Μπορείτε να ρίξτε μια ματιά στο movies for the masses για την κριτική.

Αυτό που μου άρεσε όμως είναι ότι μια ταινία low budget, που προβλήθηκε μόνο σε μια αίθουσα, και με μόνη διέξοδο προβολής το διαδίκτυο, έβαλε τα γυαλιά στις μεγάλες αίθουσες. Παραθέτω:

“Σε μία αίθουσα 200 θέσεων (τον Μικρόκοσμο), η ΨΥΧΗ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑ έκανε, σε τέσσερις μέρες, 2.200 εισιτήρια. Ο κόσμος που μένει έξω μετριέται σε εκατοντάδες. Και οι αιθουσάρχες που είπαν “όχι” τρίβουν τα μάτια τους και απο μέσα τους σκυλιάζουν…”

Εφτιαξαν ένα ωραίο και απλό blog και το γέμισαν με περιεχόμενο. To blog έχει τα πάντα. Οταν χτες είδα ένα πορωτικό απόσπασμα της ταινίας και θέλησα να μάθω περισσότερα για την ταινία βρήκα τα πάντα. Κριτικές από τον τύπο, συνεντεύξεις των ηθοποιών, της παραγωγής, trailers, αποσπάσματα, blog reactions, ΟΛΑ. Και όλα αυτά γραμμένα σωστά. Οχι τα συνιθισμένα, “συμπαθητικά” advertorials.

Εφτιαξαν και μια σελίδα στο Myspace. Ειναι και αυτή γεμάτη περιεχόμενο. Κρινοντας απ την friends list δεν ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με το myspace αλλά έχει ενδιαφέρον η σελίδα της προηγούμενης ταινίας “Σπιρτόκουτο“.

Και το σημαντικότερο απ’ όλα… γι’ αυτήν την “καμπάνια” χρειάστηκαν μηδέν λεφτά. Μηδέν. ούτε domain δεν αγόρασαν. Μπράβο τους!

Τελικά ο Μικρόκοσμος, η μια και μοναδική αίθουσα που αγκάλιασε τη Ψυχή στο Στόμα (2006), αποδείχτηκε και η καλύτερη επιλογή για τη παρουσίαση της δεύτερης ταινίας του Γιάννη Οικονομίδη. Όσοι πέρασαν από κει αισθάνθηκαν πολλοί, ήπιαν και κανά ποτάκι στο φουαγιέ, είδαν και τις σχετικές εκθέσεις που τρέχαν, γνωρίστηκαν μεταξύ τους και κατέρριψαν και όλα τα ρεκόρ προσέλευσης για να τους θυμούνται. Και μετά από περίπου 8 χιλιάδες εισιτήρια σε διάστημα τριών (3) βδομάδων, όλοι οι συντελεστές μαζεύτηκαν για να το γιορτάσουν μαζί με το κοινό τους.

Και να λύσουν και καμιά απορία και να πουν και κάνα παραλειπόμενο. Και μετά από καναδυό ώρες αποδείχτηκε ότι άνετα μπορούσαμε και να ξημερώσουμε εκεί. Αφού από τη μια ο σκηνοθέτης αποδείχτηκε εξαιρετικά διαβασμένος και με σαφέστατη άποψη. Και όλο το καστ με απέραντη αγάπη και πάθος για το έργο, σε βαθμό που όπως λέει ο verbal να ψιλονομίζεις ότι είσαι μπροστά στη δημιουργία μιας αίρεσης που κάποια στιγμή θα σοκάρει το κόσμο με την αναπόφευκτη αυτοπυρπόληση σε πολιορκημένη φάρμα. Και από την άλλη το κοινό αποδείχτηκε λιγότερο ψαγμένο και σε επαφή με τη πραγματική ελληνική πραγματικότητα απ’ ότι ίσως θα ήθελε να πιστεύει. Μ’ αυτά και μ’ αυτά στο βίντεο δε χώρεσαν παρά μόνο ελάχιστα και έμεινε έξω ο Ερρίκος Λίτσης. Αφού εκτός από πιο εμβληματική φιγούρα του ελληνικού κινηματογράφου στο νέο αιώνα αποδείχτηκε και η πιο χειμαρρώδης, και δε βρήκαμε ούτε ένα απόσπασμα που να ολοκληρώνει σε χρόνο που να μην υπερκαλύπτει τη συνολική διάρκεια του μοντάζ.

Μοντάζ αποδείξεων που έκανε ο verbal, από υλικό ωρών που γύρισε η estelle @ Movies For The Masses

Μετά την επιτυχημένη πορεία της ταινίας “Η ΨΥΧΗ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑ“, και με αφορμή τις συζητήσεις που έχει προκαλέσει, οι συντελεστές της θα είναι στη διάθεση των θεατών για μία κουβέντα γύρω από την ταινία και τα ζητήματα που θίγει. 

Την Παρασκευή 16 Μαρτίου, μετά το τέλος της βραδινής παράστασης των 22:30, ο σκηνοθέτης Γ. Οικονομίδης, ο παραγωγός Π. Παπαχατζής και οι ηθοποιοί: Ε. Λίτσης, Β. Μουρίκης, Μ. Κεχαγιόγλου, Μ. Ναυπλιώτου, Κ. Ξυκομηνός, θα απαντήσουν σε ερωτήσεις των θεατών σε μία συζήτηση που θα συντονίσει ο κριτικός κινηματογράφου κος Χρήστος Μήτσης. 

Με τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του, ο Γιάννης Οικονομίδης τρυπώνει ανατρεπτικά την κάμερά του στα βάθη του μικρόκοσμου της λαϊκής, και κάποτε λούμπεν, ελληνικής κοινωνίας. Παρακολουθεί τα γεγονότα που οδηγούν τη δράση στην κορύφωση… Τα μυστικά, τα ψέματα, η βία, η κακία, η προδοσία, η επίθεση, η σκληρή γλώσσα, η αλήθεια, το συναίσθημα, η άγρια επιβίωση -όλα είναι εδώ.

Σε μία αίθουσα 200 θέσεων (τον Μικρόκοσμο), η ΨΥΧΗ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑ έκανε, σε τέσσερις μέρες, 2.200 εισιτήρια. Ο κόσμος που μένει έξω μετριέται σε εκατοντάδες. Και οι αιθουσάρχες που είπαν “όχι” τρίβουν τα μάτια τους και απο μέσα τους σκυλιάζουν. Αυτή δεν είναι μια νίκη του Γιάννη Οικονομίδη – είναι μια πρωτοφανής (για το Ελλαδιστάν) νίκη της συλλογικότητας, της κοινωνικής συνείδησης. Δώθηκε επιτέλους το εναρκτήριο λάκτισμα προς το σωτήριο μηδέν. Γαμημένο βιτριόλι στα νεοελληνικά ορμέμφυτα! Να χαρώ τους αιθουσάρχες που χέστηκαν πάνω τους με το… “άκομψο” λεξιλόγιο της ταινίας. Καλέ τζιζ, ντροπη!

Eχει πολύ μεγάλη σημασία να είσαι καλλιτέχνης της εποχής σου.

Ρίξτε και ένα βλέφαρο στα πιο ζουμερά αποσπάσματα των κριτικών που γράφτηκαν…

“Πηγαίνετε νωρίς στον κινηματογράφο γιατί ως και τα σκαμπό του μπαρ μπήκαν στην αίθουσα για να εξυπηρετηθεί ο κόσμος. Η ταινία “Η Ψυχή στο Στόμα” προβάλλεται σε μια μόνο αίθουσα στην Αθήνα και σε μια ακόμα στη Θεσσαλονίκη, γιατί δεν μπορούσε να βρει …διανομή. Μαλάκες, καριόληδες, άχρηστοι, αυτή είναι η ταινία της χρονιάς – την πατήσατε. «Πούτσο και ξύλο»!”

http://pitsirikos.blogspot.com/

Ο Λίτσης είναι άνθρωπος και πράγμα. Σαν μαγνήτης. Σαν γεωγραφία. Σαν Ελλάδα. Μαγνήτης που ελκύει τον Ελληνάρα. Επειδή είναι ανοχύρωτος και ευάλωτος όπως η χώρα, γι’ αυτό πάνω του κοπρίζουν οι μικροαστοί. Δέστε το σε προέκταση περιβάλλοντος. Μια παρέα μικρομεσαίων αστών σε πικ-νικ αφήνοντας πίσω τους έναν τόνο σκουπίδια. Ο Λίτσης δεν είναι ρόλος. Είναι παραλία, αρχαιολογικός χώρος, δάσος, χώρα! Και πού ‘σαι, εσένα το λέω. Εσένα που δεν αντέχεις επί δύο ώρες να γρονθοκοπούνται τ’ αυτιά σου με όλες τις βωμολοχίες από συστάσεως νεοελληνικού κράτους. Ρε άθλιε, ολόκληρη ζωή απολαμβάνεις να πέφτουν οι σφαίρες σαν χαλάζι από πάσης φύσεως φονικά αντικείμενα και σ’ ενοχλεί η αλήθεια; Ου να μου χαθείς!
Δημήτρης Δανίκας -ΤΑ ΝΕΑ-

Ο σκηνοθέτης κινηματογραφεί μετωπικά, καδράρει σταθερά, μεθοδικά, χωρίς να βιάζεται, στην «ανάσα» των ηθοποιών, εκθέτει τα σπλάχνα της κοινωνίας που ακτινογραφεί στα βλέμματα, στις ανεπαίσθητες συσπάσεις, στους πόρους του δέρματος που ασφυκτιούν. Προτείνει φόρμα και περιεχόμενο. Σαν ένα κρας τεστ του Ορφέα στον Αδη.
Μαρία Κατσουνάκη -ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ-

Το να βλέπεις μια ελληνική ταινία εντελώς διαφορετική από τις άλλες που γυρίζονται κάθε χρόνο είναι μεγάλη έκληξη αλλά και μεγάλη χαρά. Γιατί αισθάνεσαι ξαφνικά πως ο ελληνικός κινηματογράφος δεν έχει φτάσει σε τέλμα αλλά είναι ζωντανός και προσπαθεί, αγωνίζεται να επιβιώσει.
Νίνος Φενέκ Μικελίδης – ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ-

Στεγνή απεικόνιση μιας ελληνικής πραγματικότητας μικροαστικής, «λαϊκής» ή λούμπεν, η «Ψυχή» βουτάει σ’ ένα κοινωνικό σύμπαν που για πολλούς από εμάς δεν υπάρχει. Δεν ξέρω πώς μπορεί να αντιδράσετε βλέποντας αυτό το έργο. Όπως και να ‘χει, δείτε την ταινία, συζητήστε τη, καυγαδίστε, λατρέψτε, θυμώστε, κλάψτε, νιώστε την οργή της.
Ηλίας Φραγκούλης -ATHENS VOICE-

Ένα φιλμ που θα δώσει φως στην γκρίζα ευπρέπειας της κυρίαρχης τάξης. Που μέσα από την «υπερβολή φωτίζει την εσωστρέφεια μιας κοινωνίας που με σπουδή προσπαθεί να κρυφτεί μέσα σε τέσσερις μουχλιασμένους τοίχους, που συνέχεια αποφορά.
Ηλία Καραγιάννης -ΜΕΝ24-

Ο Γιάννης Οικονομίδης δεν κάνει ρεαλισμό, νεορεαλισμό ή σκληρότητα· ακτινογραφεί τα σπλάχνα του ανήμπορου και του απελπισμένου, αυτού που βουλιάζει. Κάνει ντοκιμαντέρ στην εσχατιά της ύπαρξης, κινηματογραφεί με την κάμερα χαμηλά, στα ρείθρα. Σε βάζει να στοχαστείς πέραν της ηθικολογίας και του διδακτισμού, πέραν του correct, πέραν του αγοραίου ανθρωπισμού. Και μπαίνει στην τροχιά του Παζολίνι και του Κισλόφσκι, του Μάικ Λι στο ντοστογιεφσκικό «Naked»· συνεχίζει την έκκεντρη παράδοση της «Ευδοκίας» και του «Δέντρου που πληγώναμε», δείχνει ζωντανή την εγχώρια arte povera του Δαμιανού και του Αβδελιώδη, αποδεικνύει ότι η τέχνη υπάρχει δραστική και αφυπνιστική, εναγώνια. Κι αυτή την τέχνη, μες στο βουβό βλέμμα του Τάκη, την κρυμμένη ελπίδα ότι δεν χάθηκαν όλα, την αγκαλιάζουν οι νέοι, την αφουγκράζονται, νιώθουν τη φόρμα και την αγωνία της, μιλούν παθιασμένα στα μπλογκ και τις σποραδικές προβολές. Και θα μιλήσουν πολλοί για την «Ψυχή στο στόμα» στα χρόνια που έρχονται.
Νίκος Ξυδάκης -ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ-

Ορίστε και μερικά πιο “επίσημα” στοιχεία (απο δελτίο τύπου της εταιρίας διανομής Filmtrade – η μόνη που τόλμησε και τελικά βγήκε κερδισμένη…)

Το αδιαχώρητο το Σαββατοκύριακο στον κινηματογράφο MIKROKOSMOS PRINCE – FILMCENTER (βλ. επισυναπτόμενες φωτογραφίες), όπου προβάλλεται, αποκλειστικά στην Αθήνα, η ταινία του Γιάννη Οικονομίδη “Η ΨΥΧΗ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑ”.

Μετά τα 426 εισιτήρια που έκοψε η ταινία την Πέμπτη, πρώτη ημέρα προβολής της, τα περισσότερα της ημέρας από όλες τις αίθουσες πανελλαδικά, “Η ΨΥΧΗ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑ” συνέχισε εξαιρετικά, ξαφνιάζοντας ακόμα και τους συντελεστές της. Έκοψε την Παρασκευή, το Σάββατο και την Κυριακή, αντίστοιχα 528, 708 και 623 εισιτήρια και συνολικά το τετραήμερο έφτασε τα 2285. Ο αριθμός αυτό αποτελεί απόλυτο ρεκόρ για τον κινηματογράφο (χωρητικότητας 200 θέσεων) ξεπερνώντας κατά πολύ (+45%) τα εισιτήρια που είχαν κόψει στην ίδια αίθουσα, την πρώτη εβδομάδα προβολής τους, ταινίες όπως το “Κρυμμένος (Cache)”, “Οι Τρεις Ταφές του Μελκιάδες Εστράδα” και “Πλαγίως”.Πολύς ήταν ο κόσμος που δεν κατάφερε να δει την ταινία, αφού, ιδίως το Σάββατο, τα εισιτήρια για τις βραδινές παραστάσεις είχαν εξαντληθεί από πολύ νωρίς. Το δε ποσοστό πληρότητας της αίθουσας την ίδια ημέρα άγγιξε το 90%!

posted by Άκης Καπράνος at Auto Focus

Ο Γιάννης Οικονομίδης που τάραξε τα νερά το 2003 με το «Σπιρτόκουτο» επανέρχεται στα κινηματογραφικά μας πράγματα και με αφορμή την δεύτερη ταινία του «Η Ψυχή Στο Στόμα» μας μίλησε για τους Νεοέλληνες, το φόβο απέναντι στο διαφορετικό, την επανάσταση και φυσικά την τέχνη.

Τι έχετε να πείτε σε όσους δεν αρέσει η ταινία;
Γιάννης Οικονομίδης: Όλα είναι μέσα στο παιχνίδι, κάθε κριτική. Εξάλλου δεν είναι για όλο για τον κόσμο αλλά για αυτόν που όταν τη δει θα τη ρουφήξει, θα την καταλάβει, θα δεθεί μαζί της ερωτικά, συναισθηματικά και ψυχολογικά, υπαρξιακά και οντολογικά και θα νιώσει την αγωνία. Και ο κόσμος που αγωνιά δεν είναι η μειοψηφία, όσο κι αν προσπαθούν να μας πείσουν γι’ αυτήν την άποψη.

Δε φοβάστε την αντίδραση του γυναικείου κοινού; Οι ήρωες δε μιλάνε κολακευτικά για τις γυναίκες…
Γ. Ο.: Όπως το είπες, οι ήρωες οι οποίοι είναι fiction πρόσωπα. Τελεία.

Η γλώσσα της ταινίας είναι πολύ σκληρή. Έτσι εκφράζεται ο κόσμος σήμερα;
Γ. Ο.: Ο κόσμος της ταινίας έτσι μιλάει, εξάλλου κατ΄ εμένα δεν υπάρχουν βρισιέςαλλά σκληρή γλώσσα. Κάποιοι θα την αντέξουν, κάποιοι όχι, αλλά η τέχνη είναι για να προκαλεί, να μετατοπίζει. Η ένταση και τα συναισθηματικά κύματα που δέχεται ο θεατής και γενικά ο κάθε δέκτης ενός δημιουργήματος τέχνης, είτε αυτό είναι ταινία, τραγούδι ή βιβλίο, έχει σαν αποτέλεσμα να μετατοπίζεται η ψυχολογία του. Μπορεί στην ταινία μου να σε προκαλέσει η ουσία εκτός αν είσαι τόσο ρηχός…

Το παιδί του Τάκη, του ήρωα της ταινίας, μεγαλώνει σε ένα ακατάλληλο περιβάλλον. Πώς θα είναι το μέλλον του;
Γ. Ο.: Πολύ πιθανό να είναι ένα παιδί προβληματικό εφόσον μεγάλωσε σε ένα καθεστώς όπου δεν υπάρχει αγάπη, σταθερότητα, ζεστασιά. Κάποιοι άνθρωποι καρατομούνται με το καλημέρα – πραγματικότητα, πικρή μεν, αλλά πραγματικότητα. Ο κεντρικός κανόνας είναι οτιδήποτε είναι καταδικασμένο από την κοινωνία.

Ο κόσμος τί μπορεί να κάνει γι’ αυτό;
Γ. Ο.: Να επαναστατήσει. Η επανάσταση γίνεται από όλους εμάς, αρχικά σε προσωπικό επίπεδο και στη συνέχεια σε συλλογικό. Οι άνθρωποι θα προχωρήσουν τα πράγματα μπροστά. Σκέψου, για παράδειγμα, αν αποφασίζαμε, σε ολόκληρο τον πλανήτη, να κλείσουμε την τηλεόραση, μπορεί ο κόσμος να γινόταν καλύτερος. Είναι γενικό φαινόμενο ότι υπάρχει σκοτάδι αλλά υπάρχουν πάντα δίοδοι διαφυγής.

Η χρηματοδότηση ήταν πιο εύκολη μετά το « Σπιρτόκουτο»;
Γ. Ο.: Μπορεί και να ήταν, πάντως γυρίσαμε, όπως πάντα. με το σενάριο ανά χείρας μαζεύοντας χρήματα, πολύ λίγα πήραμε από το Ε.Κ.Κ., εν πάση περιπτώσει η ταινία έγινε. Εγώ, βρίσκω δε βρίσκω χρήματα, συνεχίζω…Εξάλλου το Κέντρο είμαστε εμείς. Τα Κρατικά Βραβεία όμως είναι ένα άλλο θέμα. Και εντάξει, άσε με εμένα, δεν τους άρεσε η ταινία. Οι ερμηνείες όμως; Και τίποτα να μη ξέρεις υποκλίνεσαι σε αυτές τις ερμηνείες! Αλλά αγνοήθηκε παντελώς στα Κρατικά Βραβεία, όπως και το «Σπιρτόκουτο», παρ’ όλο που είχε πάρει το βραβείο κριτικών! Και οι ηθοποιοί βάζουν από το υστέρημα τους, έχουν αφιερώσει χρόνο για την ταινία, οι πέτρες ακόμα αναγνωρίζουν ότι έχουν μεγαλουργήσει αλλά το σινεμά δολοφονείται! Δεν έχω ανάγκη τα βραβεία, όσοι είναι γύρω μου όμως έχουν φτύσει αίμα και τέλος πάντων τη στιγμή που καλώς ή κακώς εκπροσωπώ την Ελλάδα στις Κάνες με αυτή τη ταινία είναι αλητεία και γκανγκστερισμός να μην αναγνωρίζονται οι ηθοποιοί.

Με τη διανομή τι προβλήματα συναντήσατε;
Γ. Ο.: Όλοι κώλωσαν. Βγαίνει μόνο σε μία αίθουσα ενώ θα μπορούσε να έχει μια πιο αξιοπρεπή παρουσία. Αυτό δείχνει ότι υπάρχει ένας πόλεμος απέναντι στην ταινία, ένα μένος πρωτόγνωρο καθώς κυριολεκτικά φάγαμε πόρτα από τους κεντρικούς κινηματογράφους. Είτε φοβήθηκαν είτε τους προσέβαλλε σε επίπεδο…νεοελληνικό! Κάθε εμπόδιο για καλό όμως. Απ΄ όταν κατάλαβα τί με ενδιαφέρει σαν κινηματογραφιστής, σαν Γιάννης και σαν πολιτικό ον, το συμπέρασμα είναι ότι η τέχνη πρέπει να επιστρέψει εκεί που ήταν παλιά, πέρα από τη διασκέδαση, το ράφι και το shopping. Η καλλιτεχνική πράξη – και το καλλιτεχνικό έργο – πρέπει να είναι ουσίας και να αποκτήσει ξανά την αρχαιοελληνική της έννοια. Να προκαλέσει διάλογο και προβληματισμό, να εμπνεύσει.

Και με τί χρήματα θα κάνεις τέχνη, αν δεν μπορείς να τη πουλήσεις;
Γ. Ο.: Εδώ είναι και το βαθύτερό μου πιστεύω. Ο κόσμος. They ’ve got the guns but we got the numbers, το λέει και ο Jim Morrison. Είμαστε πολλοί. Τόλμησα με το «Σπιρτόκουτο» και είδα ότι υπήρχε κόσμος που γούσταρε μαζί μας, κόσμος που ψάχνεται. Αν και με το «Η Ψυχή…» στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης ήταν κάποιοι που χαμογελούσαν μπροστά μου αλλά ήταν έτοιμοι να μου καρφώσουν το μαχαίρι στη πλάτη – είναι που στο σινάφι μου καθένας κοιτάει τον εαυτό του. Μια κοινότητα που υποτίθεται ότι έχει αγανακτήσει από την αδικία εις βάρος της ταινίας αλλά στο τέλος κανείς δεν άνοιξε το στόμα του να υπερασπιστεί τον Οικονομίδη. Απλά λίγοι άνθρωποι όπως ο Γραμματικός ή ο Γιάνναρης εξαιρούνται της γενικής ύπνωσης.

Στις Κάνες τΊ έγινε;
Γ. Ο.: Παίχτηκε η ταινία, σε άλλους άρεσε πάρα πολύ, άλλοι φρίκαραν. Ανάλογες αντιδράσεις με εδώ, απλώς εκεί το κοινό εκεί είναι πιο εξασκημένο. Είπαμε, η ταινία δεν είναι για όλο τον κόσμο ούτε μπορεί π. χ. να παιχτεί στην τηλεόραση! Είναι ακραία, σκληρή, σκοτεινή, ζοφερή πλην όμως κάτι κομίζει στον ελληνικό κινηματογράφο σε επίπεδο φόρμας, γλώσσας δηλαδή κινηματογραφικής και σε επίπεδο ουσίας. Το πρόβλημα είναι οι ενδιάμεσοι που επιβάλλονται στη ζωή μας και αποφασίζουν πριν από μας για εμάς, ποιους ενδιαφέρει και τί τους ενδιαφέρει. Και εδώ έρχεται το Internet για να τους καταργήσει μαζί με τη λογοκρισία, τα πρέπει και τα δεν πρέπει.

Ο ήρωας βγάζει την καταπίεση που έχει δεχθεί στο παρελθόν στους άλλους. Ως εκ τούτου είναι συμβολικός ο ρόλος του;
Γ. Ο.: Αν θες να δώσεις μια ψυχολογική ερμηνεία φυσικά είναι ένας άνθρωπος με πολλά προβλήματα που φαίνονται από το πώς φέρεται στη γυναίκα του μέχρι την τελευταία σκηνή. Σε ένα βαθύτερο επίπεδο είναι το αρχέτυπο που προβάλει, της «μαύρης» απόλυτης εξουσίας. Είναι ένας βελζεβούλης, το αρχέτυπο του κακού.

Η ταινία χαρακτηρίστηκε «γροθιά στο στομάχι» Μάλλον όμως αυτή είναι μια μπανάλ έκφραση, εσείς προσωπικά τί χαρακτηρισμό θα της δίνατε;
Γ. Ο.: Πολλούς! Από τις μέχρι τώρα προβολές όπου ήμουν παρών καθένας τη βιώνει διαφορετικά. Δεν έχεις μία ή δύο αντιδράσεις αλλά εκατό διαφορετικές, από γέλιο και λύπη μέχρι γροθιά στο στομάχι ή και λύτρωση. Είναι μια ταινία που δεν ξέρεις πού θα σε πάει καθώς έχει πολλές και πολλαπλές παρενέργειες.

Είναι το sequel του «Σπιρτόκουτου»;
Γ. Ο.: Είναι μια προχωρημένη συνέχεια πάνω στο ανθρώπινο κακό και, αναλόγως, μπορεί να κάνω και ένα τρίτο μέρος.

Την αγαπάτε περισσότερο από το «Σπιρτόκουτο»;
Γ. Ο.: Το ίδιο! Απλώς είναι μια διαφορετική δουλειά, δυο βήματα πιο πέρα, καθώς έφτασα πιο βαθιά σε ζητήματα που με απασχολούσαν και σε επίπεδο κινηματογραφικής τεχνικής και σε επίπεδο ουσίας. Και από τις δύο έχω αναμνήσεις και οι δύο με εκφράζουν περισσότερο από προηγούμενες δουλειές μου (ντοκιμαντέρ και μικρού μήκους ταινίες) και καθεμιά έγινε στο σωστό χρόνο. Και υπό μία έννοια είναι και μαύρες κωμωδίες με ένα περίεργο τρόπο, αρκεί να έχεις χιούμορ και αυτοσαρκασμό για να το δεις αυτό και να γελάσεις αλλά με ένα τρόπο πικρό. Αλλά, ακόμα πιο βαθιά, είναι μια πολιτική ταινία που με τρόπο ανθρωποκεντρικό και ουσιαστικό μιλάει ξεκάθαρα για την παράνοια του Νεοέλληνα. Η μη αποδοχή της ταινίας έχει να κάνει με το φόβο προς το διαφορετικό, φόβο ειδικά του μικρομεσαίου. Η μεσαία τάξη είναι η πιο κλειστοφοβική και ανασφαλής τάξη και δείχνει άρνηση προς οτιδήποτε καινούργιο και το «Η Ψυχή Στο Στόμα» είναι κάτι πολύ καινούργιο για τα κινηματογραφικά δεδομένα. Καθώς η μεσαία τάξη δεν έχει ταυτότητα και δεν ξέρει πού πατάει αρνείται κάθε τι έρχεται να ταράξει τα νερά και να της χαλάσει τη νιρβάνα.

Μιας και μιλάμε για πολιτική θα κάνατε μια ταινία για τη Κύπρο όπου γεννηθήκατε και μεγαλώσατε;
Γ. Ο.: Στη Κύπρο αυτή τη στιγμή δεν κινείται τίποτα και υπάρχει έντονα ο φόβος προς το διαφορετικό που λέγαμε προηγουμένως. Είναι δέκα φορές χειρότερα από την ελληνική επαρχία γιατί εκεί υπάρχει οικονομική ευμάρεια. Δεν έχω τη διάθεση να κάνω κάτι στη Κύπρο, προτιμώ στον ελληνικό χώρο που είναι ζωντανός, γίνονται πράγματα και υπάρχει νεολαία.

Ποια ήταν η τελευταία ταινία που είδατε και σας άρεσε;
Γ. Ο.: Το «Η Ελεύθερη Βούληση».

Αν οι ήρωές έχουν «την ψυχή στο στόμα», η καρδιά και το μυαλό τους πού είναι;
Γ. Ο.: Κοίτα, μιλάμε για μια ψυχή εκστατική, ένα σπαραγμό, μια κατάσταση οριακή όπου και η καρδιά και το σώμα μαζί με τη ψυχή είναι σε ένα σημείο αναρώτησης, σε μια υπαρξιακή διάσταση, λίγο πριν το τέλος…

Εμείς απλά ελπίζουμε και οι θεατές να αντέξουν αυτή την λυτρωτική ίσως αλλά και εξοντωτική για τον μέσο άνθρωπο έκσταση που τους μεταφέρετε κύριε Οικονομίδη…

Δεν έχω ούτε την διάθεση ούτε την ικανότητα να την κρίνω κινηματογραφικά. Σ΄ αυτό το επίπεδο προτείνω τον Vandim, γιατί η δική μου άποψη – με τις απαραίτητες μικροδιαφορές αποχρώσεων – εφάπτεται με την δική του.

Η “Ψυχή Στο Στόμα” με ενδιαφέρει σε άλλο επίπεδο. Ή μάλλον σε πολλά άλλα επίπεδα. Κι επειδή από δω και κάτω άρχισα να χάνω την μπάλα του κειμένου, θα συνεχίσω τηλεγραφικά:

1) Η ταινία ανοίγει ζητήματα – και μάλιστα πολλά και σοβαρά – σε μια εποχή και φάση της Ελλάδας που οι περισσότεροι προσπαθούν να τα κλείσουν όπως-όπως ή να τα κρύψουν με μια μαγιονέζα που αναφέρεται πιο κάτω. Το αν αναπτύσσει πλήρως ή όχι όλα αυτά τα ζητήματα μού είναι παντελώς αδιάφορο.

2) Η ταινία είναι Αληθινή κι όχι Αληθοφανής. Κι αυτή είναι η ουσιώδης διαφορά μεταξύ Τέχνης και Προϊόντος. Αλλά δεν είναι “Τέχνη” είναι Τέχνη.

3) Η ταινία κόβει μια πολύτιμη μαγιονέζα. Την μαγιονέζα του Τηλεοπτικού Σινεμά, της Τηλεοπτικής Λογοτεχνίας, της Τηλεοπτικής Δημοσιογραφίας, της Τηλεοπτικής Πολιτικής και της Τηλεοπτικής Διαφήμισης. Της εν γένει Τηλεοπτικής Πραγματικότητας που απεγνωσμένα ένας ολόκληρος μηχανισμός προσπαθεί να καταστήσει την Μόνη Υπαρκτή Πραγματικότητα εδώ και χρόνια.

4) Η απροθυμία των αιθουσαρχών και των διανομέων να αναλάβουν το ρίσκο της προβολής και της διανομής της δεν σχετίζεται με τα μπινελίκια, ούτε με τα χαστούκια, ούτε με τα πηδήματα. Δεν κολώσανε ποτέ σ΄ αυτά όταν τους “τα φέρνανε” άλλες ταινίες (Safe Sex, Ηλίθιος και Πανηλίθιος, κλπ). Είναι το προαναφερόμενο 3 και τίποτα άλλο. Έχουνε βάλει τα λεφτά τους στην μαγιονέζα, κανένα τσογλάνι δεν θα τους την κόψει.

5) Τα πολλά εισιτήρια της ταινίας θα έπρεπε να τα περιμένουμε. Το κοινό δεν τρώει από την φύση του σκατά, πρέπει να φτιάξεις ένα ολόκληρο πλαίσιο για να του τα ταϊσεις. Εκεί χρειάζεται η μαγιονέζα. Αλλά αν δεν καταφέρεις να “πνίξεις” τελικά την ταινία, θα τα “φέρει” αν “λέει” από μόνη της. Στόμα με στόμα… ακόμα και με την Ψυχή στο Στόμα.

6) Η ταινία σε κάνει να θέλεις να γίνεις καλύτερος άνθρωπος. Τελεία. Αν είσαι τόσο καλός που να μην σε αγγίζει, αν ποτέ δεν έχεις πάρει μέρος στην μικρότητα της βίας, ζήτα τα λεφτά σου πίσω…

7) Η ταινία είναι 150% Ελληνική. 100% Μεσογειακή. Ο% Σκανδιναβική.

8 ) Στο site του “Αθηνοράματος” γίνεται μάχη. Προβλέπω πως θα επεκταθεί. Δεν είναι μόδα, ούτε και (εδώ θα διαφωνήσω με το Jimato) θεατές που δεν καταλαβαίνουν και πάνε στην ταινία μόνο για το χαβαλέ και τα μπινελίκια. Είδα με τα ίδια μου τα μάτια, (γιατί λόγω της έκθεσης περνάω απο κει συχνά) ανθρώπους να κουβεντιάζουν στο πεζοδρόμιο έξω από τον Μικρόκοσμο για ώρα, όλες αυτές τις μέρες. Και να το κάνουν με επιχειρήματα, όχι με κραυγές.

9) Ο Οικονομίδης και ο Γιάνναρης (με εντελώς διαφορετικό τρόπο ο καθένας), παίρνουνε ρίσκα, παράγουν σκέψη που πάει κόντρα στην μαλακία, είναι βαθιά πολιτικοί και φυσικά φτιάχνουνε κοινό. Δικό τους κοινό, πιστό και με άποψη. Και δεν είναι καθόλου περίεργο γι’ αυτήν την ματιά τους πάνω στην καθημερινότητα μας, αρκετοί – για πολλούς και διαφορετικούς λόγους – να θέλουν να τους “πνίξουν”.

10) Δεν έχω τίποτα άλλο… I rest my case.

Posted by PiKei @ TALES OF A CRAZY WORLD

Και επιτέλους κάτι ευχάριστο και αισιόδοξο. Μια καλή κινηματογραφική αίθουσα, ο «Μικρόκοσμος» στη Συγγρού (Μετρό Φιξ) που φιλοδοξεί να προβάλει εκείνες τις ποιοτικές ταινίες που δεν δέχονται τα εμπορικά κυκλώματα. Μια θαυμάσια έκθεση κόμικς. στο φουαγέ του κινηματογράφου, που οργάνωσε το δικό μας το «9» με παλιούς και νέους δημιουργούς με θέμα τη βία. Και η νέα ταινία του Γιάννη Οικονομίδη, με τίτλο «Η ψυχή στο στόμα». Για την ταινία του Οικονομίδη έχουν γραφτεί πολλά. Εχει πάρει το βραβείο της καλύτερης ελληνικής ταινίας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης 2006 από την ΠΕΚΚ (Πανελλήνια Ενωση Κριτικών Κινηματογράφου) και ήταν η επίσημη αντιπροσώπευση της Ελλάδας στην εβδομάδα κριτικής του Φεστιβάλ στις Κάνες. Η ταινία προσέχτηκε από τους κριτικούς και απέσπασε καλές κριτικές.

Ευλόγως θα αναρωτηθεί κανείς για ποιο λόγο αυτή η στήλη μπαίνει σε ξένα χωράφια και όταν ήδη η ταινία είχε τη δέουσα προβολή. Αυτό γίνεται για δύο λόγους. Οι κριτικές ασχολήθηκαν περισσότερο με την αισθητική φόρμα της ταινίας και λιγότερο με το κοινωνικό της θέμα. Ακόμα δεν προσέχτηκε μια «επανάσταση των ηθοποιών» και οι κριτικές περιορίστηκαν στις έξοχες ερμηνείες. Θέμα της ταινίας είναι ένας φουκαράς που όλα τού πάνε στραβά. Το περιβάλλον της δουλειάς του είναι εφιαλτικό, η γυναίκα που αγαπά τον κερατώνει και οι συγγενείς του είναι η κόλαση. Εχει ένα φίλο που δεν του δίνει καμιά φιλία. Οι διάλογοι είναι εξαιρετικά βίαιοι, με γλώσσα επικοινωνίας τις βρισιές και τις βωμολοχίες. Και η λεκτική βία συχνά γίνεται και σωματική βία.

Η κινηματογραφική γραφή είναι ενταγμένη στον πρωτοποριακό σύγχρονο κινηματογράφο. Ως ελληνική ταινία δεν μοιάζει με αυτά που ξέρουμε. Η ελληνική κοινωνία είναι αυτή που μας περιγράφει ο Οικονομίδης. Είμαστε τόσο βίαιοι και χυδαίοι, όπως μας περιγράφει ο δημιουργός της ταινίας. Εδώ θα πρέπει να προσέξουμε πως η ταινία δεν είναι ρεαλιστική αλλά συμβολική. Η κινηματογραφική της γλώσσα μοιάζει με αυτήν των κόμικς. Δεν είναι εξάλλου τυχαία και αυτή η έκθεση των κόμικς στο φουαγέ, που είχε το ίδιο θέμα με την ταινία. Κατά την άποψή μου, η ταινία τολμάει να εστιάσει στη βία, εκεί που δεν τη βλέπουμε και εκεί που δεν μιλάμε ποτέ γι’ αυτήν. Στη δουλειά και στην οικογένεια. Η τηλεόραση και ο εμπορικός κινηματογράφος αυτά τα θέματα τα κρύβουν. Πίσω απ’ όλα αυτά τα χαζοχαρούμενα θέματα της τηλεόρασης κρύβεται η πραγματικότητα που μας παρουσιάζει ο Οικονομίδης.

Οι ηθοποιοί έκαναν κάτι παραπάνω από μια καλή ερμηνεία. Εκαναν μια «επανάσταση» για να υπερασπιστούν το επάγγελμα του ηθοποιού. Η τηλεόραση, εκτός των άλλων δεινών που μας έφερε, προκάλεσε και την ταπείνωση του επαγγέλματος του ηθοποιού. Ταλαντούχοι άνθρωποι καταστρέφουν τις ικανότητές τους για να προσαρμοστούν σε ηλίθια σίριαλ. Τυποποιούνται ταχύτατα και επαναλαμβάνουν πάντα τον ίδιο ρόλο, γιατί έτσι τους αναγνωρίζει το κοινό. Ενας ηθοποιός στην τηλεόραση πρέπει να μοιάζει με τηλεπαρουσιαστή, να είναι στο κυρίαρχο ρεύμα και στο LIFE STYLE. Ακριβώς στον αντίποδα βρίσκονται οι ηθοποιοί αυτής της ταινίας. Ας τους μνημονεύσουμε. Ερρίκος Λίτσης, Βαγγέλης Μουρίκης, Μαρία Κεχαγιόγλου, Γιάννης Βουλγαράκης, Μαρία Ναυπλιώτου, Γιάννης Αναστασάκης, Κώστας Ξυκόμηνος και Σάσα Κρίτση.

Κάποιους από αυτούς τους ηθοποιούς τούς ξέρω προσωπικά. Είναι συνεσταλμένοι άνθρωποι, με ευγενική φύση και ποιητική διάθεση. Πώς μπόρεσαν να μας πείσουν ότι είναι αυτά τα καθάρματα που υποδύονται; Ενας Θεός μονάχα θα ξέρει για το πόσο δούλεψαν για να βγάλουν αυτούς τους ρόλους. Δεν υπάρχει ηθοποιός που να μη σε πείθει. Και όλοι μας κάποτε έχουμε συναντήσει τέτοιους ανθρώπους σαν τους ήρωες αυτού του έργου. Οι ηθοποιοί συνέβαλαν στη συγγραφή του σεναρίου. Και αυτό έκανε το λόγο τους τελείως φυσικό.

Αυτή είναι η δεύτερη δουλειά του Οικονομίδη. Η πρώτη του ταινία, το «Σπιρτόκουτο», με αντίστοιχο θέμα, αλλά λιγότερο προκλητικό, έδειχνε πως ο νέος σκηνοθέτης είχε προοπτικές. Με τη δεύτερη ταινία του το επιβεβαιώνει. Αν είχα να κάνω μια παρατήρηση και για τις δυο του ταινίες, θα ήταν για το σενάριο. Θα το ήθελα πιο δομημένο. Αλλά αυτό είναι μια χρόνια αρρώστια του ελληνικού κινηματογράφου. Οι σκηνοθέτες δεν βρίσκουν ποτέ καλύτερο σεναριογράφο από τον εαυτό τους. Μη χάσετε αυτή την ταινία όσο παίζεται στο «Μικρόκοσμο». Το βλέπω δύσκολο να πάει και σε άλλους κινηματογράφους. Και τα εμπορικά κυκλώματα είναι παντοδύναμα.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 26/02/2007

Γ. Ε. ΚΑΡ. (Ελευθεροτυπία)

Έχω διαβάσει πολλά σχόλια και συνεντεύξεις που αφορούν άμεσα την πραγματικά συγκλονιστική ταινία του Γ. Οικονομίδη. Κι εδώ έχουμε γράψει αρκετά γι’ αυτή, ενδεικτικό της εκτίμησής μας προς το δημιουργό της. Διότι είναι έργο που, όπως λέει και ο πρωταγωνιστής της στην τελευταία συνέντευξή του, πρόεκυψε από κυματάκια που ανακάτεψαν το χαλίκι του βυθού: είναι κάτι εξαιρετικό που ξεπρόβαλλε.

Παραταύτα, έχοντας εξέλθει από την αίθουσα του Μικροκόσμου εδώ και ένα τριήμερο μου έχει μείνει μια ιδιαίτερη επίγευση. Γλυκόπικρη. Γλυκιά γιατί αποζημιώθηκε πλήρως η ανυπομονησία μου να δώ την ταινία. Πικρή γιατί έχω τη -στοιχείωδη έστω- υποψία ότι η ταινία άρεσε στους πολλούς που την παρακολούθησαν αλλά, αν και λαϊκή, άγγιξε τους λίγους. Εαν την παρακολούθησαν δύο χιλιάδες(αυθαίρετη εκτίμηση) ως τώρα, και οι δύο χιλιάδες θα θέλουν να δούν το επόμενο πόνημα του Οικονομίδη. Ζήτημα είναι όμως αν προβληματίστηκαν το εν τρίτο αυτών. Τα υπόλοιπα δύο τρίτα θα δούν οπωσδήποτε το τρίτο μέρος της τριλογίας που θα ακολουθήσει μόνο και μόνο για να δούν κάτι ιδιαίτερο: να ακούσουν καντήλια, να θαυμάσουν τις ρεαλιστικότατες ερμηνείες, για να κάνουν το χαβαλέ τους. Λίγοι παίρνουν το μήνυμα, με άλλα λόγια. Αυτήν την αίσθηση έχω.

Λίγοι συνειδητοποίησαν την καταπίεση που εισπράττουν οι κατώτερες τάξεις, ότι αυτά που εντέχνως παρουσιάστηκαν συμβαίνουν λίγα μέτρα πέρα απ’ το διαμέρισμα του καθενός(όπως συμβαίνει και με την ιστορία του Σπιρτόκουτου). Πιστεύω βαθιά ότι ελάχιστοι πόνεσαν και κατόπιν προβληματίστηκαν. Και οι ελάχιστοι μη παχύδερμοι που πράγματι ένιωσαν ενδοφλέβια τον παλμό της ταινίας μάλλον έχουν ήδη κοινωνικές ευαισθησίες.

Ποιό θέμα θέλω να θίξω με αυτά που γράφω; Το θέμα της ωριμότητας του ακροατηρίου. Ο Οικονομίδης φαίνεται πως έκανε εξαιρετικότατη δουλειά. Αλλά εμένα μου γεννήθηκε ένα ερώτημα: υπάρχει γέφυρα μεταξύ ταινίας και κοινού; Όλοι μπορούν να κατανοήσουν το μήνυμα της ταινίας. Μπορούν όμως όλοι να το συνειδητοποιήσουν; Επιτρέψτε μου να νομίζω πως όχι. Λίγοι θα συνειδητοποιήσουν πώς είναι να σε χτυπούν απανωτά με εφημερίδα στη μούρη ή να σου τρίβουν βάναυσα τον κρόταφο στη λαμαρίνα του αυτοκινήτου. Η κοινωνία μας είναι μάλλον νωχελική ακόμη για να συνειδητοποιήσει τη βία που ζεί και βασιλεύει. Μια τέτοια προσδοκία από πλευράς του σκηνοθέτη με παραπέμπει σε καταστάσεις καθηγητών που προσπαθούν να βρούν ανταπόκριση σε μαθητές που δε “σκαμπάζουν”.

Μπορεί δηλαδή να είναι μάταιη η προοπτική αφύπνισης που προφανώς επιδιώκει ο σκηνοθέτης. Μπορεί και να κάνω και λάθος και να μην είναι. Ό,τι κι αν ισχύει πάντως, σίγουρο είναι ότι κάθε μάχη ενάντια στο βόρβορο που μας έχει κατακλύσει είναι αξιοθαύμαστη, αξιέπαινη, συγκινητική και επαναστατική. Όποιο κι αν είναι το ουσιαστικό αποτέλεσμα αυτού του έργου, η Ψυχή στο στόμα αξίζει ένα μεγάλο χειροκρότημα από ένα διαλεγμένο κοινό.

Η νέα ταινία του Γιάννη Οικονομίδη: “Με την ψυχή στο στόμα” βγαίνει επιτέλους στους κινηματογράφους.
Η ταινία όντως επιτέλους βγαίνει στην αίθουσα. Αυτό το “επιτέλους” σηματοδοτεί ότι περάσαμε -και ιδιαίτερα ο Οικονομίδης που είναι ο αμεσος δημιουργός- μεγάλη περιπέτεια ώσπου να βρει το δίαυλο για να φτάσει στο κοινό. Τώρα, μετά τις διακρίσεις θα παιχτεί στον κινηματογράφο Μικρόκοσμο από τις 22 Φλεβάρη.

Τι διακρίσεις υπήρξαν;
Η ταινία παίχτηκε στο Φεστιβάλ Καννών, στο Φεστιβάλ 2006 Θεσσαλονίκης πήρε το βραβείο καλύτερης ταινίας της Πανελλήνιας Ενωσης Κριτικών Κινηματογράφων και το βραβείο Β’ γυναικείου ρόλου δόθηκε στη Μαρία Ναυπλιώτου. Ομως παρά τις διακρίσεις πάλι χρειάστηκαν αγώνες για να βρει διανομή.

Γιατί τέτοια δυσκολία για διανομή;
Η ταινία είναι έτοιμη από το Νοέμβρη του 2005. Οι εταιρίες διανομής την απορρίψανε εκ προοιμίου ως μη εμπορική επειδή τάχα έχει πολλές βρισιές και “λεκτική βία”, λέγοντας ότι αυτά δεν πουλάνε. Πιστεύω πως ο πραγματικός λόγος είναι ότι τα ίδια τα στελέχη των εταιριών διανομής σοκαρίστηκαν από το περιεχόμενο της ταινίας.

Ποιο είναι το περιεχόμενο;
Είναι μια ανατομία της “λούμπεν” κατάστασης που επικρατεί στα κατώτερα εργατικά στρώματα. Είναι μια ακτινογραφία για τα πάθη, τους έρωτες, την εργατική καταπίεση. Δεν έχει συνθηματολογίες, είναι μια απλή αποτύπωση και αυτό από μόνο του είναι σοκαριστικό. Τραβάμε το παραβάν και βλέπουμε το τι παίζει πραγματικά στα
κατώτερα λαϊκά στρώματα πέρα από την αποχαύνωση που περνάνε τα περιοδικά λάιφ-στάιλ. Αυτά είναι μια ψευδαίσθηση ενός κόσμου που δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Σίγουρα είναι μυθοπλασία, δεν είναι ντοκιμαντέρ. Ομως ο κόσμος που δείχνει ο Οικονομίδης είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα από τις νερόβραστες σούπες της τηλεόρασης.

Η ταινία ξεκινάει με τον ήρωα να λέει “Ολα καλά, όλα καλά ρε”. Τι συμβολίζει;
Είναι μια δική μου φράση που τη λέω για να χαλαρώσω, η οποία άρεσε στον Οικονομίδη και τη χρησιμοποίησε. Ο Τάκης κοιτιέται στον καθρέφτη και προσπαθεί να δώσει κουράγιο στον ίδιο του τον εαυτό ξέροντας ότι τίποτα δεν πάει καλά στην πραγματικότητα στη ζωή του και επαναλαμβάνει το “Ολα καλα” σε διάφορους τόνους. Είναι μια ειρωνία για το τι θα επακολουθήσει στην ταινία.

Είναι μια ταινία για λίγους;
Κάθε άλλο. Εγώ τη χαρακτηρίζω λαϊκή ταινία. Γιατί λαϊκά είναι ζητήματα όπως ο έρωτας και το πάθος ενός εργάτη για την γυναίκα του που τον κερατώνει, η αγωνία του πώς θα προστατεύσει την άρρωστη αδερφή του, πώς θα ξεχρεώσει τον τοκογλύφο που έχει μπλέξει στα γρανάζια του για να μπορέσει να τα φέρει βόλτα, πώς με ένα μεροκάματο θα μεγαλώσει το μωρό του. Και το σημαντικότερο κεφάλαιο είναι το εργατικό περιβάλλον. Ο ήρωας έχει ένα αφεντικό το οποίο ξεκινάει από τα όρια του τέρατος και φτάνει ως τον φιλαράκο. Χαρακτηριστικά, το αφεντικό, ενώ τους καταπιέζει ασύστολα, λέει μια φράση που όλοι οι εργαζομενοι την έχουν ακούσει κατα καιρούς από το αφεντικό τους: “Ολοι μια οικογένεια δεν είμαστε ρε;”

Τι σχέση υπάρχει με την προηγούμενη ταινία που έκανες με τον Οικονομίδη, “Το Σπιρτόκουτο”;
Το “Σπιρτόκουτο” μαζί με την “Ψυχή στο στόμα” κάνουν μια “διλογία” του Οικονομίδη και κατ’ επέκταση δική μου. Εχουν δυο κοινά χαρακτηριστικά: πρώτον την άμεση γλώσσα. Οι διάλογοι δεν είναι λογοτεχνικοί αλλά η καθομιλουμένη. Είναι η γλώσσα που ακούμε στα καφενεία, τα πεζοδρόμια. Γι’ αυτό ακούγονται πολλά μπινελίκια, “να
πούμε”, “ρε μαλάκα”. Το δεύτερο κοινό στοιχείο είναι η οικογένεια που αγωνίζεται για τον επιούσιο. Στην “Ψυχή στο στόμα” η οικογένεια είναι εργατική, ο Τάκης είναι μισθωτός σε μια βιοτεχνία φωτιστικών ενώ στο “Σπιρτόκουτο” ο Δημήτρης ήταν μικροιδιοκτήτης καφετέριας. Ομως και οι δύο ζουν σε οικογένειες που είναι αναγκασμένοι να τις θρέψουνε, με πάθη και προβλήματα. Στην “Ψυχή στο Στόμα” είναι πιο σκληρά τα πράγματα.

Το “Σπιρτόκουτο” παίζεται ακόμα σε φοιτητικά στέκια και σχολές. Πώς το εξηγείς;
Το “Σπιρτόκουτο” είναι μια ταινία που παραμένει ζωντανή, ακόμα λειτουργεί. Παρότι ξεκίνησε το 2003 και φτάσαμε στο 2007. Προσφατα εκδόθηκε και το βιβλίο με το σενάριο. Ο κόσμος που αμφιβάλλει για τα πράγματα το αγκάλιασε γιατί είδε ειλικρίνεια στην ταινία, ότι δεν κοροϊδεύουμε το κοινό. Λέμε μια ιστορία και θέλουμε να ξυπνήσουμε συνειδήσεις. Ευελπιστώ να γίνει το ίδιο και με την “Ψυχή στο Στόμα”. Ελπίζω να αγκαλιαστεί από όσους δεν εφησυχάζουν, από άτομα “ανήσυχα” που δεν λένε “Ολα καλά ρε”.

Στις συνεντεύξεις σου δεν κρύβεις ότι είσαι πολιτικοποιημένος
Ολοι οι άνθρωποι ως ενα βαθμό είναι πολιτικοποιήμένοι. Ακόμα και το “δεν ασχολούμαι” είναι άποψη. Εγώ ασχολούμαι με την έννοια ότι ανησυχώ για τα παγκόσμια δρώμενα. Γιατί δεν είναι μόνο η Ελλάδα, αλλά ό,τι συμβαίνει παγκόσμια μας επηρεάζει άμεσα. Είναι καθήκον κάθε ανθρώπου να παρακολουθεί τις διεθνείς εξελίξεις. Γιατί κάτι μπορεί να φαίνεται πολύ μακριά από τη γειτονιά μας, πχ Ιράκ, Μέση Ανατολή, Αφρική ή Λατινική Αμερική αλλά είναι πολύ κοντά. Αρα παρακολουθώ και ανησυχώ. Είναι κατάκτηση της γενιάς μου, της γενιάς της μεταπολιτευσης, να λεμε τη γνώμη μας και να μη φοβόμαστε να δηλώσουμε αριστεροί. Γι’ αυτό δεν χανω ευκαιρία να δηλώνω ότι εμπνέομαι απο τα οραματα της ευρύτερης αριστεράς.
Είναι γνωστό ότι έχω συνδραμει δίνοντας ηθική στήριξη, συμμετέχοντας στο ψηφοδέλτιο της Αντικαπιταλιστικής Συμμαχίας. Δεν είμαι ενταγμένος αλλά υπάρχει ένα κοινό όραμα για έναν καλύτερο κόσμο, ειρηνικό, όπου αν είναι δυνατό να παψει να υπάρχει εκμετάλλευση ανθρώπου από ανθρωπο. Τα δικά μου πολιτικά οράματα προέρχονται από ένα χώρο που έχει πάψει να υπάρχει, την ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος και το ΚΚΕ (Εσωτερικού).

Είπες ότι είσαι στη γενιά της Μεταπολίτευσης. Τότε πολιτικοποιήθηκες;
Ηταν την εποχή της κατάληψης στη Νομική το 1972. Ενας γείτονας, ο Γιάννης, καλή του ώρα, ήταν ήδη πολιτικοποιημένος και ενταγμένος στον παρανομο Ρήγα Φεραίο. Εγώ ήμουν 16-17 χρονών, πήγαινα 5η Γυμνασίου. Σιγά σιγά αρχισε να μου μιλάει με αφορμή τη μουσική. Εγω άκουγα μόνο ροκ και μου έλεγε “υπαρχουν και σημαντικοί έλληνες καλλιτέχνες διεθνούς αναγνώρισης”. Μου έδωσε παράνομες κασέτες του Μίκη Θεοδωράκη και ενθουσιάστηκα.
Με τους μελοποιημένους στίχους των ποιητών με έμπασε σε ενα πολιτικό κλίμα, μου μίλησε για μαρξισμό, για ρώσικη επανάσταση, για τους μπολσεβίκους, για κομμουνιστικό κόμμα. Δεν είχα ακούσει τίποτα για όλα αυτά αλλά μπήκα και και εγώ και πολιτικοποιήθηκα και ήδη στα γεγονότα του Πολυτεχνείου ήμουν μέλος του Ρήγα Φεραίου.

Τι θα έλεγες στον κόσμο που παλεύει σήμερα;
Σήμερα η θάλασσα δεν είναι λάδι. Υπάρχουν κυματάκια και όλο και ανακατεύεται το χαλίκι και μπορεί κάτι καινούργιο να ξεπροβάλει. Γιατί το στάσιμο νερό θολώνει ενώ το νερό που κουνιέται όλο και κατι φέρνει στην επιφάνεια. Δεν ξέρω αν σίγουρα θα έρθει καμιά τρικυμία που θα τα φέρει όλα πάνω κάτω.
Θα έλεγα λοιπόν στους νέους που παλεύουν, την ενεργητικότητα τους και το “γαμώτο” τους να τα κάνουν όσο γίνεται
πιο συγκεκριμενοποιημένα και πιο πολιτικοποιημένα. Να μην είναι μια “λούμπεν” αντίδραση και εκτόνωση, τύπου “Παμε να τα κάψουμε” αλλά πολιτικοποιημένη αντίδραση με προοπτική για έναν καλύτερο κόσμο. Γιατί και ο Τάκης στην “Ψυχή στο Στόμα” “χουλιγκανίζει” αλλά αυτό δεν είναι λύση. Το καθήκον των πρωτοποριών είναι να κάνουν την αντίδραση πολιτική.
Ευχομαι καλή δύναμη σε όσους αγωνίζονται για καλύτερη Παιδεία για ενα καλύτερο κόσμο. Στο βαθμό που μπορώ να λέω κάτι θα είμαι κοντά τους σε όποιο χώρο και να ανήκουν και εύχομαι το κοινό της Εργατικής Αλληλεγγύης να έρθει σε επαφή με την ταινία και να την εκτιμήσει αναλόγως.

Tην συνέντευξη πήρε ο Γιάννης Mαραβελάκης για την “Εργατική Αλληλεγγύη”

Διαθέσιμο το Μάρτιο σε επιλεγμένα σημεία.

Με την ψυχή στο στόμα βγαίνεις από την αίθουσα του κινηματογράφου «ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ». Αν έχεις ψυχή. Από τις ελάχιστες φορές που η κινηματογραφική οθόνη γίνεται καθρέφτης. Μάγκες, σπάσατε τους καθρέφτες αλλά αυτοί είστε – πάρτε τα! Αμήχανα γελάκια, μερικά χάχανα και στο τέλος σιωπή. Κανείς δεν κοιτάει τον άλλον. Ο καθένας μόνος του – και ο εαυτός του χώρια. Μια κυρία πηγαίνει στην τουαλέτα του κινηματογράφου μετά το τέλος της ταινίας. Της πέφτει η τσάντα. ΑΝΤΕ ΓΑΜΗΣΟΥ! Το λέει στην τσάντα ή σε κάποιον άλλον που δεν είναι παρών; Μήπως στον εαυτό της;

Εύγε στον Οικονομίδη και σε όλους τους συντελεστές. Μη χάσετε αυτήν την ταινία. Πηγαίνετε νωρίς στον κινηματογράφο γιατί ως και τα σκαμπό του μπαρ μπήκαν στην αίθουσα για να εξυπηρετηθεί ο κόσμος. Η ταινία “Η Ψυχή στο Στόμα” προβάλλεται σε μια μόνο αίθουσα στην Αθήνα και σε μια ακόμα στη Θεσσαλονίκη, γιατί δεν μπορούσε να βρει …διανομή. Μαλάκες, καριόληδες, άχρηστοι, αυτή είναι η ταινία της χρονιάς – την πατήσατε. «Πούτσο και ξύλο»!

Κριτική από τον Ηλία Καραγιάννη στο Men 24.gr

Ο Τάκης, 45αρης, αμίλητος, τη μέρα στη δουλειά και τη νύχτα για ύπνο, ζει για να τον «καβαλάνε». Ένα μικροαστός στο «στόχαστρο» του σκηνοθέτη Γιάννη Οικονομίδη. Το ΜΕΝ 24 παρουσιάζει τη νέα του ταινία «Η ψυχή στο στόμα».

«Τι έχεις μάθει ρε μαλάκα εσύ; Όλοι σε καβαλάνε». Ο Τάκης μεσόκοπος 45αρης το μοναδικό που καβαλούσε ήταν το Zastava ΥΑΙ 3368. Έτρεχε άυπνος στη δουλειά, όταν η νύχτα πήγαινε για ύπνο. Αμίλητος, με χλιαρά χαυνωτικό βλέμμα, ρουφούσε άπληστα προσβολές.

Από τη γυναίκα του «που έχει πάει με όλη τη γειτονιά», από τον γαμπρό του που δεν άντεχε τις…άρρωστες αδελφές του, από τον εργοδότη του που αξίωνε μασάζ στο βρώμικο πόδι του, από τον τοκογλύφο που του έτριβε την μούρη στην «μπέμπα του», από τον λαχαναγορίτη που μουτζούρωνε τα χέρια του με το «ΦΩΣ». Σε μια κοινωνία μπλοκαρισμένη όπου όλος ο κόσμος φταίει, το μοναδικό έγκλημα του Τάκη ήταν ότι πιανόταν κοροΐδο.

«Η κόλαση είναι οι άλλοι»
Ζαν – Πολ Σαρτρ

Οι θλίψεις του κολυμπούσαν σε ένα κουτάκι Amstel χωρίς ποτέ να καταφέρει να τις πνίξει. Η ψυχή του ήταν ένα πουλί που πετούσε μέσα στις ζωές των άλλων – όταν αυτοί τον έβλεπαν εξακόντιζαν βδελυρά βέλη. Δαρμένος από τα λεκτικά χαστούκια ο Τάκης ο ιδεότυπος ενός post-modern… σκοτεινού Τζανετάκου έστρεφε και το άλλο μάγουλό του στη θέα της βίας. Έβαζε το κεφάλι του κάτω από την βρύση και φώναζε στον εαυτό του:«Όλα καλά. Όλα καλά ρε». Αλλά «ήταν το νερό που φώναζε γιατί κανείς ακόμη δεν είχε πνιγεί». Στον ορυμαγδό του μυαλού του η «κόλαση ήταν οι άλλοι» και έτρεχε μέσα στα αχανή σκοτάδια της νύχτας για να σωθεί. Το Zastava ήταν ο σταυρός του μαρτυρίου. Με αυτό προσπαθούσε να άρει τις αμαρτίες του. Εκεί μέσα καθόταν, εστίαζε στο κενό και γέμιζε τις νύχτες του. Απομονωνόταν στο πιο ήσυχο μέρος όπου μπορεί κανείς να αναπαυθεί. Στην candidissima anima (αθωότατη ψυχή του).

«Μ’ αρέσει εκείνος που η ψυχή του είναι πιο βαθιά απ’ την πληγή του».
Μάρω Βαμβουνάκη

Ο Οικονομίδης σκιαγραφεί στη νέα του ταινία «Με την Ψυχή στο στόμα» το πορτρέτο ενός μικροαστού Ιώβ. Κλιμακώνει την λεκτική υπερβολή του «Σπιρτόκουτου» και πετάει στα μάτια του ανυποψίαστου θεατή μια μολότοφ υποδόριων…συναισθημάτων. Κλείνει το στόμα στον φωνακλά Ερρίκο Λίτση και αφήνει την ψυχή του να κραυγάζει μέσα από το βλέμμα του. Κουρελιάζει την εύθραυστη εικόνα της πιο classy νεράιδας του ελληνικού κινηματογράφου, Μαρίας Ναυπλιώτου και διακόπτει την «Αγρύπνια» του Βαγγέλη Μουρίκη με μαλάξεις στο κουρασμένο πόδι του. Αφήνει την Μαρία Κεχαγιόγλου να ρουφά την ζωή του Λίτση σαν βαμπίρ σε μια ταινία με «πλήθος σωμάτων, αλλά μόνο μια ψυχή». Ο Γιάννης Οικονομίδης ένας «νέος σκηνοθέτης με καθαρό πρόσωπο» όπως τον συστήνει η Ναυπλιώτου ακροβατεί μεταξύ της λεκτικής και της σωματικής βίας σε ένα κόσμο όπου είχε βρει κατάλυμα η τρέλα. Αυτή την παράνοια την χορηγεί ενδοφλέβια σε θεατές μαρτυρικά έτοιμους ή αθώα απροετοίμαστους. Ένα φιλμ που θα δώσει φως στην γκρίζα ευπρέπειας της κυρίαρχης τάξης. Που μέσα από την «υπερβολή φωτίζει την εσωστρέφεια μιας κοινωνίας που με σπουδή προσπαθεί να κρυφτεί μέσα σε τέσσερις μουχλιασμένους τοίχους, που συνέχεια αποφορά

«Να φοβάσαι την οργή του υπομονετικού ανθρώπου».
Τζον Ντράιντεν

Ο Τάκης είχε το σπλαχνικό βλέμμα του ιερέα που δίνει ευχέλαιο στον μελλοθάνατο όταν αντίκρισε τον Πέρι . Καθώς η μνήμη του κάλπαζε μέσα στo Zastava άφηνε χαλαρά τα ηνία των αναμνήσεων. Το βρώμικο πόδι που έτριβε κάθε μέρα, τα υπαινικτικά σχόλια για τη γυναίκα του από τον Πέρι που…γνώριζε, τα χαστούκια που έτρωγε από την Πόπη, το τρίψιμο της μούρης του από τον τοκογλύφο πάνω στην BMW, το βρίσιμο από την αδερφή του που δεν άντεχε την «τρελή Όλγα», την γυναίκα του σαν μάγισσα του Σάλεμ να τον απωθεί με ξόρκια. Ο Τάκης σαν ακόλουθος του Αντρέ Μπρετόν μετασχηματίζει την φράση του «βγες έξω και σκότωσε τυχαία τον πρώτο περαστικό» και στο κλειστοφοβικό Zastava αφήνει την υπερχειλίζουσα οργή του να ξεφουσκώσει. Με ένα κατσαβίδι!

«Ένας άνθρωπος, πολλοί άνθρωποι, η κόλαση»

Ο Οικονομίδης προτίμησε τον δύσκολο δρόμο. Αντί να χρησιμοποιήσει γλώσσα που θα χωνευόταν εύκολα από το πολιτικά ορθό κοινό, προτίμησε να ακροβατήσει. Στην πρεμιέρα της ταινίας στον Μικρόκοσμο το κοινό γελούσε συχνά πυκνά με την λεκτική βία λες και βρισκόταν σε επιθεώρηση του Χάρυ Κλυν. Στην παράσταση των 22 και 20 κάποιοι μπορεί να μην καταλάβαιναν αλλά κανείς δεν έφυγε. Μια αίθουσα ασφυκτικά γεμάτη σαν τα συναισθήματα που έσφυζαν στην ψυχή των πρωταγωνιστών. Η Οδύσσεια της διανομής μιας ταινίας που θρυμματίζει το μυαλό σου είχε φτάσει στο τέλος της. Ο Γιάννης Οικονομίδης μπορεί να βρισκόταν στην Κύπρο αλλά ο εκ βαθέων αναστεναγμός της ανακούφισής του αντήχησε ως τη Λεωφόρο Συγγρού όταν έπεσαν οι τίτλοι τέλους με ηχητική συνοδεία τη μυστηριακή σύνθεση του Άκη Καπράνου.

Εξαιρετικά ξεκίνησε τις προβολές της η νέα ταινία του του Γιάννη Οικονομίδη, “Η Ψυχή στο Στόμα”, την Πέμπτη 22 Φεβρουαρίου, στον κινηματογράφο “Μικρόκοσμο“.
Η ταινία έδειξε πραγματική “ψυχή” κόβοντας το απίθανο νούμερο των 426 εισιτηρίων.
Τα 426 εισιτήρια αποτελούν απόλυτο ρεκόρ για άνοιγμα ταινίας από την έναρξη λειτουργίας του κινηματογράφου, του οποίου η χωρητικότητα είναι 200 θέσεις.
Το παράδοξο είναι ότι την ταινία, την παραγωγή της οποίας έχει κάνει ο Παναγιώτης Παπαχατζής (Πέντε Λεπτά Ακόμα, Μια Μέλισσα τον Αύγουστο, Straight Story), είχαν αρνηθεί να προβάλλουν πολλές μεγαλύτερες αίθουσες της Αθήνας, θεωρώντας το περιεχόμενο της εκρηκτικό και τις εμπορικές της προδιαγραφές περιορισμένες.
Τώρα έρχεται να αντιστραφεί το κλίμα και να δικαιωθούν η επιμονή, η δουλειά και οι πρωτότυπες ιδέες του σκηνοθέτη της ταινίας Γιάννη Οικονομίδη και του παραγωγού Παναγιώτη Παπαχατζή, οι οποίοι από την πρώτη στιγμή υποστήριζαν ότι έχουν κάνει μια πολιτική ταινία που αφορά όλους μας. Η μαζική ανταπόκριση του κόσμου επιβεβαιώνει τους ισχυρισμούς τους και επιβραβεύει τη δουλειά τους με τον καλύτερο τρόπο.
Πολύς ήταν και ο κόσμος που συγκεντρώθηκε στο φουαγιέ του κινηματογράφου, για να παραβρεθεί στα εγκαίνια της ομαδικής έκθεσης κόμικς με θέμα “Βία στην Καθημερινότητα” από τους συντελεστές του περιοδικού Κόμικς και Επιστημονικής Φαντασίας “9” της “Ελευθεροτυπίας“.
Η έκθεση θα είναι ανοιχτή για το κοινό κάθε μέρα από τις 18:00 ως τις 24:00 για όσο καιρό προβάλλεται “Η Ψυχή στο Στόμα“.

ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ (Αθήνα): 6:20, 8:20, 10:20, 00:15
ΒΑΚΟΥΡΑ (Θεσσαλονίκη): 8:30, 10:45

Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ο Ερρίκος Λίτσης κάνει τα πρώτα του βήματα «στο σανίδι», ένα καλοκαίρι στα Χανιά. Είναι μέλος ρεμπέτικης κομπανίας κι επειδή δεν ξέρει μπαγλαμά, «για να δικαιολογήσει το μεροκάματό του», αποφασίζει να παρουσιάζει στα διαλείμματα των τραγουδιών ένα πρωτόλειο stand-up comedy. «Στην αρχή ήταν κάπως αυθόρμητο, σκετσάκια, παίζοντας και κάποια χιουμοριστικά τραγούδια της εποχής, του Λογοθέτη, του Ανδρεάδη, που τα ‘λεγα με ένα θεατρικό τρόπο, έπιανα λίγο την κουβέντα με τον κόσμο». Το ίδιο επαναλαμβάνει και το ’89 στην Πάτρα όπου εργαζόταν για 6 μήνες μουσικός παραγωγός σε ραδιοφωνικό σταθμό και το βράδυ πεταγόταν στο Ρίο για ένα καλύτερα οργανωμένο αυτή τη φορά show, με μουσική, φώτα και μεγαλύτερη επιτυχία.

Τη δεκαετία του ’80 επίσης, γράφεται σε ερασιτεχνικό θίασο, στην «Εστία Νέας Σμύρνης» και δίνει 7-8 παραστάσεις το χρόνο. Ερασιτεχνικά, «για καλύτερη σπατάλη του χρόνου του», ήδη ανακαλύπτει το ταλέντο του, πέρα από την αγάπη για την υποκριτική.

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 εργάζεται ως disc jockey και το ’97 σταματά για προσωπικούς λόγους. Όταν αποφασίζει μετά από δυο χρόνια ανεργίας να ξαναβρεί δουλειά, έχει μείνει «έξω απ’ το παιχνίδι» και πρέπει να βρει κάτι να ασχολείται. Δεν έχει μάθει «τίποτα άλλο να πουλάει εκτός από τον εαυτό του» και με την παρότρυνση κάποιων καλών του φίλων που πίστευαν σ’ αυτόν, αρχίζει να παρακολουθεί μαθήματα υποκριτικής στο «Θέατρο των Αλλαγών» για 1,5 χρόνο και να «βάζει σε μια τάξη όλα αυτά που είχε από ένστικτο ή από ταλέντο». Κάπου εκεί, κάνει και τις πρώτες του μικροεμφανίσεις σε κάποια σίριαλ, στην τηλεταινία «Ο Μετρητής» (2000) με πρωταγωνιστή τον Στέλιο Μάινα …

Πώς προέκυψε λοιπόν το «Σπιρτόκουτο»;
Αυτά στη ζωή συμβαίνουν πολύ σπάνια. Προέκυψε όπως η συνάντηση του Mick Jagger με τον Keith Richards. Ή του Lennon με τον McCartney. Η συνάντησή μου με τον Οικονομίδη ήταν μια τυχαία γνωριμία, η οποία οδήγησε σε δυο ταινίες κι ελπίζω να οδηγήσει και σ’ άλλα πράγματα. Ήταν δηλαδή μια τυχαία συνάντηση. Εγώ, είχα διαβάσει στην «Ελευθεροτυπία» ότι κάποιος σκηνοθέτης ζητάει ηθοποιούς μεταξύ 40-45 χρονών και όποιος ενδιαφέρεται, να παραδώσει βιογραφικό στο Ordino, ένα γραφείο καλλιτεχνών. Εγώ ήμουν 44. Πήγα κι εγώ μ’ αυτό το φτωχό βιογραφικό που σου διηγήθηκα πριν και με κάποιες φωτογραφίες που είχα βγάλει σ’ ένα φωτογράφο της γειτονιάς μου, στα Πετράλωνα, με την ελπίδα ότι μπορεί να με δει, να με καλέσει… Έψαχνα δηλαδή να μπω σιγά-σιγά σε παραγωγές. Όταν άφησα το βιογραφικό στη ρεσεψιόν -κι εδώ είναι το μαγικό που λέω- για καλή μου τύχη, η κοπέλα που τα μάζευε, καλή της ώρα, μου λέει «στο μέσα γραφείο είναι ένας σκηνοθέτης και ψάχνει για ηθοποιούς. Δεν πας να πεις μια καλησπέρα;». Αυτός ο σκηνοθέτης στο μέσα γραφείο ήταν ο Οικονομίδης που εκείνη την εποχή (τέλη του 2000) έφτιαχνε μια ταινία μεγάλου μήκους την οποία δεν ολοκλήρωσε ποτέ. Γνωριστήκαμε και μου έδωσε ένα μικρό ρόλο να παίξω, ένα σουβλατζή. Κάναμε περίπου δυο μήνες πρόβες. Και για τους λόγους που ο Οικονομίδης ξέρει, αυτή η παραγωγή δεν έγινε. Είχε γίνει όμως η γνωριμία και είχαμε δει ότι υπάρχει μια χημεία, μια καλή σχέση μεταξύ μας. Κάποια στιγμή, μετά το τέλος αυτής της ιστορίας, ο Γιάννης με έψαξε και μου πρότεινε να χτίσει μια ταινία πάνω μου. Η αλήθεια είναι ότι στην αρχή δεν τα πήρα πολύ στα σοβαρά αυτά τα πράγματα. Κάτι δεν μου πήγαινε. Σκέφτηκα ότι αστειεύεται, δε μιλάει σοβαρά ο τύπος. Αλλά η επιμονή του και η περεταίρω γνωριμία μου μαζί του, που άρχιζα να βλέπω ότι «ταίριαζαν τα χνώτα μας» στις μουσικές που ακούμε, στα βιβλία που διαβάζουμε, άρχισε να αναπτύσσεται μια φιλία μεταξύ μας και άρχισα να παίρνω πολύ πιο σοβαρά αυτά που μου έλεγε. Όταν βέβαια μου γνώρισε και την Ελένη Κοκκίδου (η Μαρία του «Σπιρτόκουτου») και τον Κώστα Ξυκομηνό (ο κουνιάδος του πρωταγωνιστή), ήταν από κει και πέρα θέμα χρόνου. Άρχισε να με ενθουσιάζει η ιδέα…

Πώς αντέδρασες όταν κατάλαβες πόση ένταση και απαιτήσεις είχε ο ρόλος σου;
Δεν μπορώ να πω ότι μου έκανε εντύπωση, γιατί ήταν η πρώτη μου ταινία και πίστευα ότι έτσι ήταν ο κινηματογράφος. Ότι πρέπει να κουραστείς πολύ, πρέπει να «σου σκιστεί ο κώλος». Κι αφού είχα επιλέξει αυτό το πράγμα, κουραζόμουνα μεν αλλά το έκανα με μεγάλη χαρά. Πίστευα ότι όλοι οι σκηνοθέτες, έτσι δουλεύουν. Βάζουν τον ηθοποιό να «του φύγει ο κώλος» που λένε. Γιατί περί αυτού πρόκειται. Δεν έχει να κάνει μόνο με την ένταση του ρόλου, έχει να κάνει και με την εκπαίδευση. Το πραγματικό δικό μου σχολείο στην υποκριτική, σ’ αυτό που λέμε κινηματογράφο, είναι η συνεργασία μου με τον Οικονομίδη. Απ’ όταν τελείωσα το «Σπιρτόκουτο» και μετά, μπορώ να πω ότι είχα κάποιες γνώσεις για το πώς γίνεται κανείς και τι σημαίνει ηθοποιός του σινεμά. Δεν με φοβίζει εμένα η δυσκολία, το θεωρώ κομμάτι της δουλειάς μου. Μ’ αρέσει, το αγαπάω αυτό το πράγμα, δεν ψάχνω δηλαδή για μια δουλειά ξεκούραστη, ίσα – ίσα, όταν κουράζομαι, νιώθω ότι τα πράγματα πάνε καλά. Άμα γίνονται εύκολα, κάτι δεν μου πάει.

Μετά τα γυρίσματα σού είχε μείνει καθόλου φωνή;
Η ταινία είναι πολύ φωνακλάδικη, είχαμε και πολλές πρόβες και πολλά γυρίσματα… Ακόμα και μικρολεπτομέρειες, έχουν γυριστεί δεκαπέντε φορές. Μια πόρτα, την ανοιγόκλεινα κάνα μισάωρο, μέχρι να βρει το κατάλληλο «ανοιγοκλείσιμο» ο Γιάννης … γιατί ο Οικονομίδης κοιτάει να είναι το κάθε τι άψογο.

Μήπως προσπαθούσε να σας φέρει στα όριά σας;
Δεν ξέρω, πρέπει να ρωτήσουμε τον ίδιο. Αλλά αν τα όριά μας δοκιμάζονταν από μια πόρτα… Αντίθετα, δοκιμάστηκαν στην «Ψυχή στο Στόμα». Στο «Σπιρτόκουτο» δοκιμάστηκαν τα όριά μας σε επίπεδο νευρικής κρίσης και φωνών. Αλλά στην «Ψυχή στο Στόμα», τα όριά μας δοκιμάστηκαν και σε επίπεδο ψυχολογικής βίας. Έπαιξα με τα όριά μου τα ψυχολογικά και τα σωματικά.

Όπως στη σκηνή που ο Κώστας Ξυκομηνός σου τρίβει το κεφάλι στη ρόδα του αυτοκινήτου…
Είχα δώσει το πράσινο φως στους συναδέλφους μου, στις βίαιες σκηνές να το παίξουν φυσικά, όσο αντέχω. Αν δεν αντέχω, θα φεύγω εγώ. Είναι σαν να είχα εγώ «το ελεύθερο» να πω το cut στο γύρισμα. Σ’ εκείνη τη σκηνή του είχα πει «θέλω να μου τρίβεις το κεφάλι κι ας πονάω. Αν δεν αντέχω, θα σου πω σταμάτα». Ή όταν με αρπάζει η Κεχαγιόγλου απ’ το λαιμό, της είχα πει «σφίξε μου το λαιμό, μέχρι να μου πεταχτούν τα μάτια έξω. Αν μου κοπεί η ανάσα και δεν αντέχω, θα σου κατεβάσω το χέρι». Ή στα σκαμπίλια, «δώστε τα με την ένταση που νομίζετε εσείς. Αν νομίζω ότι είναι πέρα απ’ τις αντοχές μου, θα σας πω μην το κάνετε». Δηλαδή, έπαιξα κι εγώ λίγο με τα δικά μου όρια. Συνειδητά. Ήθελα να το κάνω γιατί νομίζω ότι σαν άνθρωπο, με δυναμώνουν αυτά τα πράγματα.

Νιώθεις ότι με το «Σπιρτόκουτο» έγινε μια τομή στον ελληνικό κινηματογράφο;
Δεν το συνειδητοποίησα με την πρώτη, αλλά όταν είδα ολοκληρωμένη την ταινία κατάλαβα και ένιωσα ότι έχουμε κάνει κάτι πολύ δυνατό με τον Οικονομίδη. Και λέω «έχουμε», με το θάρρος της συμβολής που έχω σε αυτό, γιατί ακόμα κι ο μικρότερος ρόλος, όλοι έχουν κάποια συμβολή σε αυτή την κατασκευή. Άλλος μεγαλύτερη, άλλος μικρότερη, είναι όμως μια ομαδική δουλειά το «Σπιρτόκουτο». Όχι με την έννοια της «ομάδας εργασίας», αλλά ο καθένας έχει βάλει και μια πινελιά.

Αυτό μου το ανέφερε και ο Οικονομίδης στη συνέντευξή του…
Ναι, νομίζω ότι κι ο Γιάννης έτσι το νιώθει. Ότι έχει να κάνει με μια ομάδα συνεργατών που ο καθένας, ανάλογα με τις δυνατότητές του, συμβάλλει σ’ αυτό το πράγμα. Και ο Οικονομίδης έχει την ικανότητα και τη δύναμη να παίρνει απ’ τον καθένα το καλύτερο. Έχει να κάνει και με τις ικανότητές του ως σκηνοθέτη, τις οποίες εγώ τις είδα και στο «Σπιρτόκουτο» και τις βλέπω και ολοκληρωμένες στην «Ψυχή στο Στόμα». Πιστεύω ότι ο Γιάννης Οικονομίδης «θ’ αφήσει εποχή» στον ελληνικό κινηματογράφο. Έχει μεγάλη δύναμη σαν κινηματογραφιστής και σαν άτομο. Είναι σαν ένας καλός προπονητής που παίρνει απ’ τον ταλαντούχο ποδοσφαιριστή το καλύτερο. Δεν είναι όλοι Ροναλντίνιο, αλλά αν ο προπονητής ξέρει, θα βγάλει το καλύτερο κι απ’ τον άλλον.

Έχεις πάντως μια τάση να παίζεις σε ταινίες νέων κινηματογραφιστών (ας πούμε το «Είναι ο Θεός Μάγειρας;» του Νιζήρη, το «Τσίου» του Παπαδημητράτου ή το «Κι αν φύγω… Θα ξανάρθω» της Μασκλαβάνου …).
Η αλήθεια είναι ότι οι νέοι σκηνοθέτες, με ανακαλύψανε. Μου το ζήτησαν οι ίδιοι. Είναι κι άλλοι που με ζήτησαν μετά το «Σπιρτόκουτο» αλλά δεν είπα ναι σε όλους. Δεν μιλάω για αμοιβές, γιατί και στο «Τσίου» και στην ταινία της Μασκλαβάνου είναι φιλική η συμμετοχή, ενώ στου Νιζήρη έπαιξα μ’ ένα μικρό χαρτζιλίκι. Αυτοί με επέλεξαν σαν ηθοποιό κι εγώ απ’ αυτούς επέλεξα με ποιους θα συνεργαστώ, ανάλογα αν μου κάνει κάποιο κλικ, είτε ο σκηνοθέτης σε προσωπικό επίπεδο, πράγμα που μετά τη συνεργασία με τον Οικονομίδη έχει μεγάλη σημασία για μένα, είτε το σενάριο. Εμπιστεύτηκα δηλαδή το ένστικτό μου και θεωρώ ότι έκανα πολύ καλά που συμμετείχα σ’ αυτές τις ταινίες.

Και βέβαια σε ζήτησε και ένας καταξιωμένος σκηνοθέτης, ο Παναγιωτόπουλος, για το “Delivery”.
Το θεώρησα μεγάλη μου τιμή και χάρηκα πολύ γιατί αμέσως μετά το «Σπιρτόκουτο», η αμέσως επόμενη ταινία και μάλιστα με Β’ ανδρικό ρόλο, όχι με μικρό ρολάκι, ήταν στην ταινία του Νίκου του Παναγιωτόπουλου. Ανεξάρτητα αν μου αρέσουν όλες οι ταινίες του ή όχι (το Delivery μάλλον μου άρεσε, με κάποιες επιφυλάξεις, αλλά μου άρεσε)…

Και μετά από όλα αυτά, ήρθε η «Ψυχή στο Στόμα»…
Ήταν το φυσικό επόμενο βήμα του Γιάννη Οικονομίδη. Το «Σπιρτόκουτο» είχε κάνει λίγο-πολύ τον κύκλο του, είχε βγει στις αίθουσες –χωρίς επιτυχία, με μεγάλη επιτυχία εκ των υστέρων μέσα από το DVD και το βίντεο. Όποιος την έβλεπε, προέτρεπε να τη δουν κι άλλοι άνθρωποι. Είχα φτάσει να γίνομαι αναγνωρίσιμος στο δρόμο απ’ το «Σπιρτόκουτο», χωρίς να το καταλαβαίνω κι εγώ…

Ξέρεις βέβαια ότι πολλές από τις ατάκες του «Σπιρτόκουτου» χρησιμοποιούνταν σαν ανέκδοτα στις παρέες…
Ναι, το ‘χω μάθει και με χαροποιεί. Γιατί αυτό το πράγμα στο ελληνικό σινεμά είχε να εμφανιστεί από την εποχή του παλιού ελληνικού κινηματογράφου, που λέγανε κάποιες ατάκες οι παλιοί ηθοποιοί και τις «κουβαλάμε» μέχρι σήμερα. Χάρηκα πολύ που και το «Σπιρτόκουτο» ανέπτυξε μια τέτοια δυναμική. Δηλαδή οι ατάκες να μεταφερθούν και να μείνουν στο διηνεκές. Χαίρομαι που αγαπήθηκε ειδικά από τη νεολαία το «Σπιρτόκουτο» κι ελπίζω να αγαπηθεί και η νέα ταινία. Πιστεύω ότι η νεολαία καταλαβαίνει τι θέλει να δείξει ο Οικονομίδης μ’ αυτά τα πράγματα.

Πώς θα χαρακτήριζες την «Ψυχή στο Στόμα»;
Είναι λαϊκή ταινία, όπως και το «Σπιρτόκουτο». Δεν είναι δυσνόητη ή «κουλτουριάρικη» με την κακή έννοια. Αν είναι δύσκολη, είναι γιατί είναι σκληρή. Σε σχέση με τα νεύρα και την αντοχή του θεατή. Έχει «θεωρητικό αίμα». Αν ήταν ταινία τρόμου, θα ήταν στα όρια του σπλάτερ. Είναι τέτοιος ο καταιγισμός ψυχολογικής και λεκτικής βίας, είναι σαν από κάθε μαχαιριά να αναβλύζει αίμα, να πετιέται σαν συντριβάνι. Ο Οικονομίδης ήθελε όχι μόνο να δεις αλλά και να νιώσεις την καταπίεση του βασικού ήρωα. Και πιστεύω ότι σε μεγάλο βαθμό το κατάφερε.

Και γιατί υπάρχουν θεατές που φεύγουν από τις προβολές;
Για να σου δώσω να καταλάβεις, πριν κάποια χρόνια είχαμε πάει με φίλους και είδαμε την ταινία «Ο Τζόνι πήρε τ`όπλο του», η οποία είναι μια πολύ σκληρή ταινία -ψυχολογικά- κατά τη γνώμη μου, ακριβώς γιατί βλέπεις έναν εγκλωβισμένο εγκέφαλο να σκέφτεται και κανείς να μη μπορεί να επικοινωνήσει μαζί του. Αυτό το φιλμ είναι τόσο κλειστοφοβικό και τόσο σκληρό που ένας αδελφικός μου φίλος, στα 20 λεπτά έφυγε. Ενώ είναι σινεφίλ, δεν άντεξε ψυχολογικά. Αυτό δε σημαίνει ότι η ταινία είναι κακή, απλά ο άνθρωπος δεν άντεξε. Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει και με την «Ψυχή στο Στόμα». Κάποιοι μπορεί να μην αντέξουν την ψυχολογική βία που υπάρχει. Υπάρχει και η σωματική βία αλλά αυτή την έχουμε δει σε ξένες ταινίες πολλές φορές. Λεκτική βία όμως, σε τέτοιο βαθμό, δεν έχουμε δει. Λεκτική βία που δεν είναι «φωνακλάδικη» όπως στο «Σπιρτόκουτο», όπως το σκυλί που γαυγίζει αλλά δεν το φοβόμαστε. Εδώ η λεκτική βία είναι υπόγεια. Καταλαβαίνουμε ότι η απειλή που ξεστομίζει το αφεντικό είναι πραγματική. Έχουμε να κάνουμε με αδίστακτους ανθρώπους. Όταν λένε «θα στο κάνω», το εννοούν. Κι αυτή είναι η πραγματική διαφορά του «Σπιρτόκουτου» με την «Ψυχή». Δεν είναι το «ακατάσχετο υβρεολόγιο» όπως μας κατηγορούν πολλοί. Είναι επειδή τη βρισιά εδώ την εννοεί, είναι πυροβολισμός. Δεν είναι «θα σε πυροβολήσω», πυροβολεί.

Συνέντευξη Στον Κωνσταντίνο Σαμαρά (περιοδικό “ΣΙΝΕΜΑ”)

Το ερμηνευτικό του tour de force στην τελευταία ταινία του Οικονομίδη Η Ψυχή Στο στόμα αποτίναξε μάλιστα και οποιαδήποτε ανησυχία περί καθιέρωσης μιας ερμηνευτικής μανιέρας. «Ειδικά για τις ταινίες του Οικονομίδη, προτιμώ το ρήμα “ενσαρκώνω”  από το “ερμηνεύω”», διορθώνει ο Λίτσης και συνεχίζει: «Αν απολαμβάνω κάτι περισσότερο απ’ όλα σε αυτήν την δουλειά είναι να αλλάζω φάτσες και να υποβάλλομαι σε δοκιμασίες για να το καταφέρω. Περνούσα υπέροχα, για παράδειγμα, όταν κυκλοφορούσα με το ξυρισμένο κεφάλι και το τεράστιο μουστάκι για τις ανάγκες της Ψυχής Στο Στόμα. Για την ίδια ταινία έπρεπε να κάνω και δίαιτα, την οποία προσπαθώ να συνεχίσω ακόμα και τώρα. Όσο για τη μανιέρα που λες, πράγματι μετά το Σπιρτόκουτο υπήρχε ο κίνδυνος να με αρπάξουν άλλοι σκηνοθέτες, και ιδίως από κανένα τηλεοπτικό σίριαλ, και να με τυποποιήσουν βάσει αυτού που είχαν δει. Ευτυχώς αυτό δε συνέβη, εκτός από περιπτώσεις όπως του Παναγιωτόπουλου για παράδειγμα, που στο Delivery ηθελημένα προβάλλει μια υπερβολική εκδοχή αυτής της μανιέρας.» Η συνέντευξη δεν ξεκίνησε καλά-καλά και ο Ερρίκος πίνει τις τελευταίες γουλιές από τον καπουτσίνο του. Είναι Σάββατο μεσημέρι, καθόμαστε στο καφέ της Σάσας Κρίτση, συμπρωταγωνίστριάς του στη Ψυχή, στα Εξάρχεια και η συζήτηση αναπόφευκτα θα περιστραφεί κυρίως γύρω από την τελευταία ταινία του Γιάννη Οικονομίδη. Πριν να φτάσουμε εκεί, όμως, πρέπει να ικανοποιήσω μια προσωπική απορία: 

Πού κρυβόταν ο Ερρίκος Λίτσης τόσα χρόνια, λοιπόν;
Δε κρυβόταν, αλλά έκανε για πολλά χρόνια το επάγγελμα του DJ. Το μαμούνι της υποκριτικής όμως το είχα από πολύ παλιά και το αξιοποιούσα κυρίως μεταξύ φίλων. Κάτι καλοκαίρια στη δεκαετία του ’80 το εκμεταλλεύτηκα για να βγάλω λεφτά, κάνοντας αυτό που λέμε σήμερα stand-up comedy – τότε δεν είχε όνομα! Από τότε κάποιοι φίλοι μου έλεγαν ότι έχω φλέβα ηθοποιού, αλλά δε σκεφτόμουν σοβαρά να ακολουθήσω αυτό το δρόμο όταν επέστρεφα στην Αθήνα. Συμμετείχα, πάντως, σε κάποιους ερασιτεχνικούς θιάσους στη Νέα Σμύρνη.

Σε τι μαγαζιά ήσουν DJ;
Για καθαρά βιοποριστικούς λόγους, τη δεκαετία του ’90 δούλεψα για αρκετά χρόνια σε ελληνάδικα. Εκεί ανακάλυψα το μαγικό κόσμο του σκυλάδικου, που ήταν για μένα σωστό πανεπιστήμιο. Σε αυτούς τους χώρους είδα πολλές καταστάσεις και ανθρώπους που δεν υποψιαζόμουν καν ότι υπάρχουν. Στην ουσία χρησιμοποιώ πολλά στοιχεία από αυτούς στον τρόπο που ερμηνεύω τους ρόλους μου.

Πες μου τώρα ότι εσύ διάλεξες ως υπόκρουση το «Έχω πετάξει μαζί σου» του Γονίδη, σε εκείνη τη σκηνή στις ‘Ωρες Κοινής Ησυχίας της Ευαγγελάκου, όπου παρακαλάς τη γυναίκα σου να γυρίσει πίσω.
Μάγος είσαι; Εγώ το πρότεινα στην Κατερίνα και αυτή βρήκε ότι ταιριάζει μια χαρά με τον χαρακτήρα που υποδύομαι και το κλίμα της σκηνής. Είναι από τα αγαπημένα μου τραγούδια του είδους που αποκαλώ «σκυλορόκ», και αυτό δεν το λέω καθόλου προσβλητικά για τον Γονίδη. Μπορεί να μην είναι το αγαπημένο μου μουσικό είδος, αλλά έχω βρει 5-6 κομμάτια σαν αυτό που κάτι μου λένε, ρε παιδί μου.

Ας γυρίσουμε πίσω στην ιστορία σου. Πώς προέκυψε το κεφάλαιο «Οικονομίδης»;
Ο Οικονομίδης είναι μια ιστορία που και οι δυο θα έχουμε να λέμε μέχρι τα βαθιά μας γεράματα, από εκείνες τις ευτυχείς συμπτώσεις που δυο αδελφές ψυχές συναντιούνται. Όταν πειραζόμαστε μεταξύ μας, λέμε ότι είμαστε σαν το Μικ Τζάγκερ με τον Κιθ Ρίτσαρντς! Πώς γνωριστήκαμε; Μόλις είχα τελειώσει ένα κύκλο μαθημάτων στο Θέατρο των Αλλαγών, κατά τη διάρκεια του οποίου έκανα μια-δυο σύντομες τηλεοπτικές εμφανίσεις και είπα μια ατάκα σε μια ταινία μικρού μήκους. Την ίδια εποχή ο Οικονομίδης ετοίμαζε μια μεγάλου μήκους που τελικά δεν έκανε ποτέ. Εγώ είχα διαβάσει στην «Ελευθεροτυπία» για έναν άλλο σκηνοθέτη που έψαχνε ηθοποιούς γύρω στα 45. Με το πάμφτωχο βιογραφικό μου και κάτι φωτογραφίες που είχα βγάλει σε ένα συνοικιακό φωτογραφείο, είχα το θράσος να καταθέσω στο αρμόδιο γραφείο τα χαρτιά μου. Για καλή μου τύχη, η κοπέλα που με εξυπηρέτησε είχε την καλοσύνη να μου πει «Στο διπλανό δωμάτιο ένας άλλος σκηνοθέτης ψάχνει ηθοποιούς. Μήπως θες να δοκιμάσεις κι εκεί;». Σε εκείνο το δωμάτιο ήταν ο Οικονομίδης, με τον ηθοποιό Γιάννη Βουλγαράκη ως βοηθό του. Όπως μου εκμυστηρεύτηκε αργότερα, κάτι πάνω μου τον τράβηξε με τη πρώτη, μάλλον η φωνή μου. Έτσι αποφάσισε να μου δώσει το ρόλο του σουβλατζή! Για δυο σκηνές θα έπαιζα όλες κι όλες, αλλά εγώ δέχτηκα με μεγάλη χαρά και ξεκινήσαμε πρόβες. Μετά από λίγο καιρό το πρότζεκτ ματαιώθηκε, αλλά μεταξύ μας είχε ήδη αναπτυχθεί μια επαφή. Όταν όμως μου τηλεφώνησε και μου ανακοίνωσε ότι θέλει να βασίσει πάνω μου την καινούργια του ταινία, το Σπιρτόκουτο, άρχισα να αναρωτιέμαι αν πρόκειται για σοβαρό σκηνοθέτη!

Μεταξύ του Σπιρτόκουτου και της Ψυχής Στο Στόμα, πάντως, προτιμώ ασυζητητί τη δεύτερη.
Συμφωνώ ότι η Ψυχή Στο Στόμα είναι πιο ολοκληρωμένη και ώριμη δουλειά. Θεωρώ μάλιστα ότι το νέο μοντάζ, σε σχέση με την εκδοχή που είχε προβληθεί το 2005 στη Θεσσαλονίκη, ήταν μια απολύτως ορθή επιλογή εκ μέρους του Οικονομίδη.

Τι έχεις να πεις σε όσους εξάντλησαν τη κριτική τους στις ακρότητες της ταινίας;
Κοίτα να δεις, το στόρι της ταινίας μόνο ακραίο δεν είναι. Αν κοιτάξουμε γύρω μας, θα δούμε να συντελούνται εγκλήματα και άλλες ακρότητες για ψύλλου πήδημα. Ακραία μπορεί να θεωρήσει κάποιος τη φόρμα που επιλέχθηκε για τους διαλόγους, αλλά κι εκεί άδικο θα έχει. Αυτά τα ακούω σε μια απλή καθημερινή βόλτα, να λέγονται για πλάκα. Στο κάτω-κάτω, δεν είναι υποκρισία να «κλωτσάμε»… στα δέκα γαμοσταυρίδια παραπάνω; Χυδαίες είναι οι καταστάσεις και οι άνθρωποι της ταινίας, χυδαίος θα είναι και ο λόγος τους. Άσε που δεν καταλαβαίνω γιατί ο κόσμος δε θα φύγει στο πρώτο δεκάλεπτο μιας πολεμικής ταινίας, με εκατοντάδες πτώματα και ανοιγμένες κοιλιές. Νομίζω ότι κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Ιδίως για το ελληνικό κοινό, πιστεύω ότι κλονίζεται και τρομάζει όταν νιώθει τόση ψυχολογική βία να ασκείται στη δική του γλώσσα. Η πιο εύκολη αντίδραση είναι να βγάλει τον πουριτανισμό του ως άμυνα.

Πώς δουλέψατε σε σχέση με τον ήρωά σου και το κλασικό χαρακτήρα του Βόιτσεκ;
Η έμπνευση για την ταινία προερχόταν εξαρχής από τον Βόιτσεκ. Θέλαμε να προβληματιστούμε για το πώς μεταφέρονται τα μηνύματα του κλασικού έργου στη σύγχρονη κοινωνία. Η μοναξιά, η εργασιακή καταπίεση, η κατεστραμμένη επικοινωνία με τη σύζυγο και η αδυναμία του ήρωα να βρει διέξοδο σε μια συλλογική έκφραση. Κάποιοι φίλοι μου είπαν γιατί ο χαρακτήρας σου δε μπαίνει σε ένα συνδικάτο, να παλέψει για τα δικαιώματά του. Είναι κι αυτή μια λύση, έλα όμως που δε προκύπτει για όλους τόσο εύκολα.

Θεωρώ αυτονόητο ότι ήθελες το Κρατικό Βραβείο α΄ αντρικού ρόλου, όπως και ότι το άξιζες. Το περίμενες όμως;
(Κάνει μεγάλη παύση) Καταρχήν, προφανώς και θα ήθελα να πάρω το βραβείο, με την προϋπόθεση ότι το αξίζω βέβαια. Επίσης, εννοείται ότι δεν έχω κανένα πρόβλημα με τη βράβευση του Χαραλαμπόπουλου και είμαι διατεθειμένος να πιστέψω ότι το παιδί έπαιξε μια χαρά το ρόλο του. Βαθιά μέσα μου, όμως, περίμενα αυτή η ταινία να πάρει κάτι παραπάνω, ακόμα κι αν εξαιρέσω τον εαυτό μου. Ούτε οι υπόλοιποι, τρομερά δυνατοί ρόλοι, όπως αυτός του Μουρίκη, ούτε η φωτογραφία, ούτε βεβαίως η σκηνοθεσία; Πάλι καλά που πήρε η Ναυπλιώτου το β΄ γυναικείο, σε μια ερμηνεία κόντρα σε ό,τι την είχαμε συνηθίσει. Αλλά και πάλι είναι πολύ λίγο. Κάτι ήξερε ο Οικονομίδης, που από καιρό μας προετοίμαζε στην ιδέα ότι η επιτροπή των βραβείων θα αγνοήσει την ταινία.

Θα παίξεις στην επόμενη ταινία του Οικονομίδη; Εάν ναι, θα είναι σα να σχηματίζετε μια άτυπη τριλογία.
Τιμή μου θα είναι να παίξω, κι απ’ όσο ξέρω ο Γιάννης με συμπεριλαμβάνει στα σχέδιά του. Από κει και πέρα, ούτε κι εγώ ξέρω πολλά. Το μόνο που μου είπε ο Οικονομίδης, σε ανύποπτο χρόνο και γελώντας, ήταν το εξής: «Σε αυτήν την ταινία ετοιμάσου να πεθάνεις»!

ΤΡΕΙΣ ΑΚΟΜΗ ΡΟΛΟΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΡΡΙΚΟ

Για το Πέρασμα του Δημήτρη Σταύρακα: «Παρόλο που η ταινία συμμετείχε στο πρόσφατο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, εγώ έπαιξα το δικό μου ρόλο λίγο μετά το Σπιρτόκουτο. Εκεί με είδε ο Σταύρακας και θεώρησε πως ήμουν ό,τι πρέπει για το μικρό ρόλο του φωνακλά και «τσαμπουκαλεμένου» μαγαζάτορα. Ας πούμε ότι εκμεταλλεύτηκε κι αυτός τη μανιέρα μου, όπως και ο Παναγιωτόπουλος.»

Για τα διαφημιστικά: «Πολλοί ρωτάνε τον Οικονομίδη… πώς και αφήνει τους ηθοποιούς του να συμμετέχουν σε διαφημίσεις! Δεν είναι σοβαρά πράγματα αυτά. Μακάρι να μην υπήρχε η οικονομική ανάγκη να το κάνουμε. Άσε που, στις τρεις διαφημίσεις που έχω συμμετάσχει εγώ, πέρασα πολύ καλά. Ήταν σα να παίζω σε πολύ έξυπνα και ευρηματικά φιλμάκια μικρού μήκους.»

Για τις Παρέες του Γκορίτσα: «Κρατάω έναν δεύτερο ρόλο, και πρέπει να σου πω ότι είναι από αυτές τις αλλαγές φάτσας που απολαμβάνω πολύ. Εδώ, ας πούμε, έπρεπε να έχω μουσάκι και άσπρα μαλλιά, για να δείχνω καμιά δεκαριά χρόνια μεγαλύτερος.»

Σε δύο ταινίες έχουμε φέτος την ικανοποίηση να δούμε τη Μαρία Ναυπλιώτου: «Πεθαίνοντας στην Αθήνα» του Νίκου Παναγιωτόπουλου και «Η ψυχή στο στόμα» του Γιάννη Οικονομίδη. Αβυσσος τις χωρίζει. Η πρώτη ήταν ένα μελαγχολικό, ατμοσφαιρικό, στιλάτο μιούζικαλ. Η δεύτερη είναι μια από τις πιο σκληρές, βίαιες, αθυρόστομες και τολμηρές ταινίες που μας έχει χαρίσει το ελληνικό σινεμά. Και από τις πιο αξιόλογες. Βγαίνει αύριο στον «Μικρόκοσμο», έχοντας ήδη αποκτήσει ευρύ κύκλο πιστών.

Η Μαρία Ναυπλιώτου ως Πόπη στο «Ψυχή στο στόμα».
Σε δεύτερο πλάνο ο Γιάννης Οικονομίδης

Η ίδια άβυσσος χωρίζει και τους ρόλους της Μαρίας Ναυπλιώτου. Στην ταινία του Παναγιωτόπουλου ήταν πιο κοντά στην εικόνα που περιμένει, ίσως, από αυτήν το κοινό: μια κομψή, ευγενική, πανέμορφη και υπομονετική απατημένη σύζυγος. Στην ταινία, όμως, του Οικονομίδη ξάφνιασε τους πάντες. Η αιθέρια ηθοποιός, με το κορμί χορεύτριας και το πρόσωπο Μαντόνας, μεταμορφώθηκε σε μια βάρβαρη, χυδαία αντρογυναίκα, μια «σκύλα», που με μεγάλη ευκολία πλακώνει έναν άνδρα στο ξύλο. Γι’ αυτήν, μάλιστα, την ερμηνεία της κέρδισε το Κρατικό Βραβείο β’ γυναικείου ρόλου.

Η σημασία της εμφάνισης
«Ηθοποιός είμαι, όσο πιο προκλητικός είναι ο ρόλος τόσο μεγαλύτερη χαρά μου δίνει», λέει. «Ξέρετε, ουδέποτε είχα σκεφτεί την εμφάνισή μου. Οσο ήμουνα χορεύτρια κανένας δεν μου έδινε σημασία. Ούτε στο σπίτι οι γονείς μου είπαν ποτέ σε μένα ή στον αδελφό μου ότι είμαστε όμορφοι. Και ξαφνικά, όταν βγήκα στο θέατρο ανακάλυψα, μέσω των άλλων, ότι είμαι “ωραία”. Κατάλαβα ότι στο θέατρο η εμφάνιση έχει σημασία. Χρεώθηκα, όμως, μια τυποποίηση για την οποία δεν έφερα καμιά ευθύνη. Μια ταμπέλα, που μέχρι και μομφή μπορεί να γίνει κάποια στιγμή».

Διηγείται πώς την προσέγγισε ο σκηνοθέτης του «Σπιρτόκουτου» για να την εντάξει στο ιδιαίτερο κινηματογραφικό του κόσμο.
«Είχα ανεβεί το 2003 στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για να δω τη φίλη μου Γωγώ Μπρέμπου στην ταινία της Χρονοπούλου “Ενα τραγούδι δεν φτάνει“. Ενας άγνωστός μου νεαρός σκηνοθέτης, με καθαρό πρόσωπο και πάθος, με πλησίασε και μου είπε: “Σας έχω δει στο θέατρο, θέλετε να συνεργαστούμε σε μια ταινία;”. Είπα αμέσως “ναι” χωρίς δεύτερη σκέψη. Μου έφτανε αυτό που εξέπεμπε. Δεν είχα καν δει το “Σπιρτόκουτο“, το είδα μετά. Με ξένισε, με δυσκόλεψε, αλλά μου άρεσε πολύ».

Ετσι, όταν ο Γιάννης Οικονομίδης τελείωσε το σενάριο της επόμενης ταινίας του και της πρότεινε τον ρόλο της Πόπης, η Μαρία Ναυπλιώτου μπήκε αμέσως στον χορό.
Εχει άραγε χρησιμοποιήσει ποτέ στη ζωή της τόσο χυδαία γλώσσα; Εχει παίξει άγριο ξύλο με άνδρα; «Ποτέ μου δέν έχω μιλήσει έτσι. Αλλά, ναι, έχω αισθανθεί οργή κι ας μην έχω φτάσει στα ίδια άκρα με την Πόπη. Στις πρόβες επικράτησε μια δημιουργική ένταση. Ολοι οι ηθοποιοί δουλέψαμε σκληρά με απόλυτη εμπιστοσύνη στον Γιάννη. Ομολογώ ότι ιδιαίτερες δυσκολίες δεν συνάντησα πλάθοντας την Πόπη. Τουλάχιστον όχι στο ψυχολογικό πεδίο. Κάποια δυσκολία βρήκα όταν έπρεπε να δώσω ξύλο. Φοβόμουνα μήπως κάνω κακό στον άλλο ηθοποιό. Αλλά οι σφαλιάρες δεν έπεσαν από την αρχή των δοκιμών, ήρθαν μαλακά μαλακά και στην ώρα τους».

Το «Ψυχή στο στόμα» την είδε στο μοντάζ. «Προέβλεψα αμέσως ότι θα κάνει διεθνή καριέρα», λέει. «Μακάρι να τα πάει καλά και στις ελληνικές αίθουσες. Είμαστε ένα κοινό εξαιρετικά συντηρητικό, υπάρχει ένας αδικαιολόγητος πουριτανισμός. Ο Οικονομίδης, όμως, με την ταινία του μας δείχνει αυτό που είμαστε και δεν θέλουμε ούτε να το δούμε».

Οχτώ χρόνια πέρασαν από τότε που η διακεκριμένη πρωτοχορεύτρια των «Ροών» έκανε μια εξαιρετικά επιτυχημένη στροφή στο θέατρο, για να παίξει μεγάλους ρόλους σε μοντέρνο και κλασικό ρεπερτόριο και να κατακτήσει ακόμα και το αρχαίο δράμα. Πρόλαβε, πάντως, να κάνει και σινεμά, τρεις ταινίες μεγάλου μήκους («Χορωδία του Χαρίτωνα», «Πεθαίνοντας στην Αθήνα», «Η ψυχή στο στόμα») και δύο μικρού. Δεν είναι τυχαίο.

Πάνω το θέατρο
«Βάζω το θέατρο πάνω από το σινεμά», λέει η Μαρία Ναυπλιώτου, που αυτή την εποχή κάνει δοκιμές με τον Στάθη Λιβαθηνό για τον «Ηλίθιο» του Ντοστογιέφσκι της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού. «Δεν ξεχνώ, όμως, ότι έγινα ηθοποιός εξαιτίας μιας ταινίας, της τηλεταινίας της Μαρίας Ντούζα “Από ‘δώ και πέρα”. Τότε πήρα στα σοβαρά την ιδέα να γίνω ηθοποιός. Ούτε μπορώ να ξεχάσω ότι αγάπησα το σινεμά από μικρό παιδί. Τότε που από το μπαλκόνι της κουζίνας του σπιτιού μου έβλεπα όλες τις ταινίες του θερινού σινεμά της γειτονιάς μου και χάζευα τον κύριο Παναγιώτη, τον ιδιοκτήτη και προβολατζή, να καπνίζει δίπλα στην μπομπίνα…».

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 21/02/2007

Θυμάστε το “Σπιρτόκουτο” του Γιάννη Οικονομίδη; Την πρώτη φορά που είδα την ταινία ψιλοφρίκαρα. Ήταν πολύ δυνατή για το στομάχι μου -με άφησε να τρέμω από ένταση.
Τη δεύτερη φορά που είδα την ταινία, συνειδητοποίησα πως είναι ότι καλύτερο έχει βγει στον ελληνικό κινηματογράφο τα τελευταία χρόνια. Και κόβει κώλους, σε σχέση με τις περισσότερες αρλούμπες που μας φέρνουν από την αλλοδαπή.
Όταν έμαθα πως βγήκε η δεύτερη ταινία του Οικονομίδη, “Η ψυχή στο στόμα”, περίμενα πότε θα βγει στις αίθουσες για να τη δω από τους πρώτους. Η ταινία διακρίθηκε στο Φεστιβάλ Θεσαλονίκης, συμμετείχε, νομίζω, και στο Φεστιβάλ των Καννών -ψηνόμουν πως ο Οικονομίδης τα σπάει για μια ακόμα φορά.
Έτυχε να τρώμε μαζί στο “Μικράκι” με τον Οικονομίδη πριν καμιά δεκαπενταριά μέρες και τον ρώτησα για την καινούργια ταινία. Μου είπε οτι δεν ξέρει καν για πόσο καιρό θα μείνει στις αίθουσες, πως δεν έβρισκε διανομή -μόνο ο “ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ” δέχτηκε να παίξει την ταινία του. Και πως η προηγούμενη ταινία, το “Σπιρτόκουτο” είχε πάει άπατη στις αίθουσες, αλλά έγινε μεγάλη επιτυχία στα βίντεο κλαμπ. Όταν έφευγα απορημένος -είπε “ελάτε να δείτε την ταινία, ελάτε να τη βοηθήσετε”. Ε, αυτό λέω κι εγώ τώρα.
“Η ψυχή στο στόμα” κάνει πρεμιέρα αύριο (Πέμπτη 22/2) στον ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟ, Λ. Συγγρού 106, απέναντι από το ΦΙΞ, δίπλα στην ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ.
Να πάτε, αύριο ή όσο πιο σύντομα γίνεται -όχι τόσο για να βοηθήσετε την ταινία, αλλά γιατί, μάλλον πρόκειται για ΤΑΙΝΙΑΡΑ.

Ο Οικονομίδης δεν χωράει πολλά μπλα-μπλά. Μίλησε με το “Σπιρτόκουτο” κατευθείαν στο στομάχι μου, ήτανε καλοκαίρι, μεσημέρι, κι ήμουν μόνος μου στο σπίτι. Μ’ άφησε μαλάκα για τα είκοσι πρώτα λεπτά της ταινίας του, να μην ξέρω αν θέλω να κλείσω το dvd, να φύγω απ΄ το δωμάτιο αφήνοντάς το να τρέχει ή να κάτσω θαρραλέα να περάσω μέσα απ’ την κόλαση του διαμερίσματος… Θυμάμαι, κάποια στιγμή άρχισα να γελάω στην αρχή νευρικά και μετά δυνατά, να γελάω και να λυτρώνομαι…

Είδα το “Σπιρτόκουτο” μέχρι το τέλος, το ξαναείδα, το ένοιωσα στο πετσί μου, και είπα πως τον επόμενο Οικονομίδη θα τον δω στην αίθουσα, στην μεγάλη οθόνη όπως του πρέπει, και μαντρωμένος για να μην μπορώ να ξεφύγω.

Δεν έχω δει ακόμα την “Ψυχή στο Στόμα”, θα την δω αύριο και σίγουρα θα γράψω γι αυτήν μετά. Όμως όταν έσκασε το θέμα της έκθεσης μού ήταν αδύνατον, μιλάμε, να μην προσπαθήσω να είμαι μέσα. Αν όχι για τίποτα άλλο, για κείνο το γέλιο που με λύτρωσε…

Κι όταν είδα πως μόνο ο “Μικρόκοσμος” και το “9″ αποδεικνύουν έμπρακτα την υποστήριξη τους, βεβαιώθηκα πως δεν είχα κάνει λάθος.
Υ.Γ. Ευχαριστώ τον Θανάση Πέτρου και τον Άγγελο Μαστοράκη γιατί χωρίς αυτούς δεν θα υπήρχε ΚΡΕΑΣ…